Dear Elders: นิยามและความท้าทายในมุมมองของคณะกรรมการ Jury

20 ตุลาคม 2560 | บทความอื่นๆ
282
Loading...

1_Facebook_Cover-&-Profile_partners_no-text.jpg

ถ้าหากการที่ประเทศไทยจะเข้าสู่สังคมสูงอายุโดยสมบูรณ์ (Aged society) ในปีพ.ศ. 2564 ประชากรไทย 1 ใน 5 จะเป็นผู้มีอายุมากกว่า 60 ปี หรือแต่ละครอบครัวเราจะมีคนแก่อย่างน้อย 1 คน จนถึงปีพ.ศ.2578 จำนวนผู้ใหญ่วัยเก๋าจะเพิ่มไปถึงร้อยละ 30 ทำให้ประเทศไทยกลายเป็นสังคมสูงอายุระดับสุดยอด (Super-aged society) เป็นรองญี่ปุ่นที่มีจำนวนปู่ย่าตายายนำหน้าเราไปไกล แต่โครงสร้างทางเศรษฐกิจของญี่ปุ่นก็เป็นประเทศที่ประชากรมีรายได้พ้นเส้นแบ่งรายได้ปานกลางนำหน้าไทยไปไกลแล้วด้วยเช่นกัน¹ (อ่านเพิ่มเติมได้ที่บทความ Dear Elders: สวัสดีตัวฉันในอนาคต)

คำถามคือเราและประเทศไทยในวันนี้ เตรียมพร้อมรับมือกับการมีชีวิตถึงวันสูงวัยในอนาคตอย่างไร?

“สิ่งที่น่าเป็นห่วงมากที่สุดคือคนไทยไม่เตรียมตัวที่จะเป็นผู้สูงอายุ ทั้งด้านสุขภาพและเศรษฐกิจ” นายแพทย์บรรลุ ศิริพานิช ประธานมูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย อธิบายลักษณะสังคมสูงอายุ พร้อมแสดงความห่วงใย เล่าถึงแผนเตรียมความพร้อมและนโยบายที่เกี่ยวข้อง

“ตอนนี้เรามีแผนผู้สูงอายุแห่งชาติ 20 ปี แก้ไขทุก 5 ปี ช่วงนี้เป็นฉบับที่ 2 คือปีพ.ศ. 2545-2564 เป็นการมองภาพกว้างและลงลึกในทางปฏิบัติ ครอบคลุมตั้งแต่การเตรียมตัวถึงการพัฒนาคนอย่างยั่งยืน มียุทธศาสตร์ 5 ข้อ 1. การเตรียมความพร้อม 2. การส่งเสริมและพัฒนา 3. ระบบคุ้มครองทางสังคม 4. การบริหารจัดการเพื่อพัฒนางานผู้สูงอายุและพัฒนาบุคลากร และ 5. การประมวล พัฒนา เผยแพร่องค์ความรู้ และติดตามประเมินผล² เราสร้างหลักประกันทางเศรษฐกิจ ส่งเสริมการออมและระบบบำนาญ แต่แนวทางพวกนี้จะเกิดขึ้นได้ต้องอาศัยพลังของทุกคน การขยายและเพิ่มจำนวนชมรมผู้สูงอายุ เปิดรับอาสาสมัคร ผู้สูงอายุต้องช่วยเหลือตัวเองด้วย มีการเยี่ยมเยียนผู้สูงอายุติดเตียง สร้างชุมชนเข้มแข็ง เหล่านี้คือสิ่งที่ผู้วางนโยบายกำลังทำอยู่”

แต่หากมองในภาพรวม ประชากรไทยส่วนใหญ่มีรายได้ไม่มาก เงินออมอาจไม่เพียงพอกับความต้องการในอนาคต สิ่งอำนวยความสะดวกในสาธารณะก็ยังต้องรอการพัฒนา เมื่อฝั่งนโยบายระดับชาติรุกหนัก เหล่าธุรกิจสร้างสรรค์จึงรวมพลังคนรุ่นใหม่ ค้นหาความเป็นไปได้ใหม่ๆ ในการพัฒนาคุณภาพชีวิต โครงการ Designing Impact Program ภายใต้หัวข้อ “Dear Elders, สวัสดีตัวฉันในอนาคต” เป็นอีกหนึ่งโครงการที่นำเสนอมาสร้างสิ่งประดิษฐ์ นวัตกรรม หรือแนวทางในการสร้างสังคมสูงอายุคุณภาพ เพื่อสร้างทางเลือกในอนาคตที่ “เรา” ในวันนี้จะมีชีวิตที่ดีในวันข้างหน้า 


ความท้าทายและผู้สูงวัย : มุมสะท้อนจากคณะกรรมการ Jury

2_Jury_individual-01.jpg

“เมื่อพูดถึงสังคมผู้สูงอายุ เรามักไม่ค่อยนึกถึงตัวเองสักเท่าไหร่ เรามักนึกถึงคนอื่น พ่อแม่ ปู่ย่าตายาย แต่ถ้าลองกลับมานึกถึงตัวเอง ตอนนั้นเราคงอยากทำอะไรด้วยตัวเอง มีชีวิตที่เลือกเองได้ อยากทำในสิ่งที่เราทำได้เหมือนในอดีตและได้ทำสิ่งที่ไม่เคยทำในอนาคตที่กำลังจะมาถึง สิ่งเหล่านี้เป็นความท้าทายของสังคมผู้สูงอายุที่เกี่ยวกับตัวเรา คนอื่น และสิ่งที่อยู่รอบตัว” 

3_Jury_individual-02.jpg

“ต่อไปจำนวนคนหนุ่มสาวจะมากกว่าผู้สูงอายุ เพราะฉะนั้นเราต้องหากลไกที่จะทำให้คนหนุ่มสาวอยู่ร่วมกับผู้สูงอายุได้ การออกแบบและความคิดสร้างสรรค์จึงเข้ามามีบทบาทในการแก้ปัญหาที่กำลังจะเกิดขึ้น การออกแบบโดยเน้นมนุษย์เป็นศูนย์กลาง มองการแก้ปัญหาทุกด้านทั้งกายภาพ จิตใจ ความเป็นอยู่ สังคมและวัฒนธรรม ทางออกสามารถเริ่มได้ตั้งแต่วันนี้ ก่อนถึงวันที่เราจะรับมือไม่ทัน” 


4_Jury_individual-03.jpg

 “พวกเขาเป็นประชากรที่มีคุณภาพได้ เหมือนกับไวน์หรือชีส เหมือนคนที่ได้รับการบ่มเพาะอย่างดี การสร้างความตระหนักรู้ (awareness) ต่อวิธีคิดของคนในสังคมเกี่ยวกับคำว่า แก่ สำคัญมาก คนแก่หรือผู้สูงอายุไม่ได้เป็นภาระหรือเป็นปัญหาของสังคม เราเท่าเทียมกัน มีความเป็นมนุษย์เหมือนกัน แค่ใช้ชีวิตแตกต่างไปจากเรา คนแก่เป็นคำที่โพสิทีฟมาก พวกเขาคือคนที่แก่ประสบการณ์และเข้าใจโลก”


5_Jury_individual-05.jpg
“ผมคาดหวังงานออกแบบที่ช่วยให้ผู้สูงอายุมีชีวิตที่สะดวกสบาย หยิบจับอะไรได้ดี การใช้ชีวิตสบายขึ้น พฤติกรรมผู้สูงอายุสมัยนี้ก็เปลี่ยนไปมาก พวกเขาไม่ยอมแก่ ไลฟ์สไตล์แบบคนหนุ่มสาวยังมีเลย ถ้ามีนวัตกรรมที่ช่วยให้การใช้ชีวิตนอกบ้านสมูทลื่นไหลจะดีมาก ปัจจุบันคนใช้ชีวิตนอกบ้านกันเยอะ นวัตกรรมที่เป็นประโยชน์สำหรับคนทุกวัย คนแก่ใช้ได้ เด็กหรือผู้พิการก็ใช้ได้ เชื่อมโยงการใช้ชีวิตเข้ากับเทคโนโลยี ตรงนี้น่าสนใจที่จะนำมาพัฒนาต่อ”  


6_Jury_individual-06.jpg

            “งานสร้างสรรค์ที่มีผลในวงกว้าง ไม่ใช่แค่ความงาม แต่เป็นการออกแบบที่ทำให้คนได้ฉุกคิด ความคิดสร้างสรรค์และการออกแบบสามารถแยกจากกันได้ ความคิดสร้างสรรค์อาจไม่ได้จบด้วยผลงานการออกแบบ การตีความความแก่ด้วยคำจำกัดความใหม่ ใช้ความคิดสร้างสรรค์หรือความคิดนอกกรอบมาช่วย จะทำให้ค้นพบทางออกสำหรับสังคมสูงอายุ ไม่ใช่แค่ทางแก้ปัญหาแต่คือนวัตกรรมที่ทำให้คนทุกช่วงวัยมีชีวิตที่แอคทีฟได้อย่างที่ต้องการ”

           เมื่อชีวิตบั้นปลายไม่ใช่แค่การทบทวนอดีตที่ผ่านพ้น แต่คือการสร้างผลที่กำลังจะเกิดขึ้นในอนาคตร่วมกัน ความแจ่มใส แรงบันดาลใจ และเทคโนโลยีล้ำสมัย ไม่เพียงเป็นส่วนประกอบการใช้ชีวิตสำหรับคนหนุ่มสาวที่หลายคนมองว่าคือผู้เปลี่ยนโลก ยังมีคนสูงอายุอีกมากที่มีพลังที่คาดไม่ถึง ประสบการณ์นับไม่ถ้วนที่ต้องการการถ่ายทอดสู่คนรุ่นหลังอย่างเป็นรูปธรรม ถ้าทุกภาคส่วนและทุกคนที่เติบโตในสังคมร่วมมือกัน เราจะสามารถเป็นฮีโร่ผู้สร้างอิมแพคสำคัญให้กับเจเนอเรชั่นรุ่นถัดไป 



ที่มาข้อมูล
¹ข้อมูลจาก World Bank 2016 based on data from the UN (2015) and IPSS (2016) ใน https://www.bot.or.th/Thai/ResearchAndPublications/DocLib_/AgingPopulation.pdf 

²ข้อมูลจาก http://www.dop.go.th/main/law_list.php?id=28