All about Heartmade Pattern

Posted by Creative Thailand | 4 ธันวาคม 2560 | Local Wisdom
11341
Loading...

ในทุกๆ ลวดลายล้วนมีเรื่องราว แพทเทิร์น (Pattern) คือลวดลายที่ถูกร้อยเรียงต่อกันอย่างมีแบบแผนและทำซ้ำได้อย่างไม่สิ้นสุด ลวดลายแพทเทิร์นถูกใช้เพื่อสร้างทั้งความสวยงามและเอกลักษณ์ให้กับสิ่งต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเสื้อผ้า ข้าวของเครื่องใช้ ไปจนถึงอาคารสถาปัตยกรรม ขณะที่การประดิษฐ์ลวดลายของแต่ละชนชาติ ล้วนเกิดจากธรรมชาติรอบตัว ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงศิลปวัฒนธรรม ชีวิตความเป็นอยู่ ตลอดจนความเชื่อ และความชื่นชอบที่แตกต่าง แพทเทิร์นแต่ละลวดลายจึงมีความน่าสนใจในตัวเองแบบที่ไม่ซ้ำกัน

local wisdom - 01.jpg

Gingham ลายตารางแสนเรียบง่ายที่คงความนิยมอยู่เสมอ

- Gingham เป็นแพทเทิร์นลายตารางสี่เหลี่ยมที่มีลวดลายเรียบง่าย เกิดจากเส้นตรงคาดตัดกันบนพื้นสีขาวหรือสีที่อ่อนกว่า ถูกพบในยุคแรกที่ประเทศมาเลเซีย อินโดนีเซีย และอินเดีย กระทั่งช่วงก่อน ค.ศ.1600 Gingham จึงถูกส่งออกไปยังแถบทวีปยุโรปและได้กลายเป็นแพทเทิร์นประจำของชนชาติอเมริกันในที่สุด

- Gingham Dress คือชุดของนักเรียนประจำลายตารางทั้งในอังกฤษ ฝรั่งเศส และออสเตรเลีย เนื่องจากดูเป็นระเบียบเรียบร้อย จึงเหมาะจะใช้เป็นชุดนักเรียน 

- ปัจจุบัน ลาย Gingham ยังคงเป็นแพทเทิร์นที่คงความสดใสและดูอ่อนเยาว์ จึงทำให้ได้รับความนิยมเสมอมาไม่ว่าจะยุคสมัยใด 


local wisdom - 02.jpg

Tartan/Scott: ลายสก็อตที่โด่งดังและไม่มีใครที่ไม่รู้จัก

- ลายผ้าทาร์ทัน (Tartan) หรือสก็อตต์ (Scott) คือผ้าขนสัตว์ถักทอที่มีลวดลายสีสันสานไขว้กันไปมาเป็นลายคล้ายตารางหมากรุก เกิดขึ้นตั้งแต่เมื่อสองพันกว่าปีมาแล้ว โดยชื่อทาร์ทันนั้นเป็นชื่อของชนเผ่าผู้ประดิษฐ์ลายนี้ 

- ชาวอเมริกันจะเรียกผ้าลายสก็อตว่าแพลด (Plaid) ส่วนชาวอังกฤษเเละชาวสก็อตนั้นจะเรียกว่าทาร์ทัน หรือไม่ก็เรียกว่าลายเช็กด์ (Checked) ที่แปลว่าลายหมากรุก

- ในยุคที่สก็อตแลนด์อยู่ภายใต้การปกครองของอังกฤษนั้น ได้มีการประกาศให้การสวมชุดลายทาร์ทันเป็นสิ่งผิดกฎหมาย เนื่องจากรัฐบาลต้องการกดดันให้กลุ่มนักรบจากตระกูลต่างๆ ที่ต่างก็มีผ้าทาร์ทันประจำตระกูลของตนเองอยู่ภายใต้การดูแลของรัฐบาล 

- ต่อมาไม่นาน กฎหมายดังกล่าวก็ถูกยกเลิก ประกอบกับมีการจัดตั้งสมาคมภูมิภาคไฮแลนด์แห่งเอดินเบอระที่เดินหน้าส่งเสริมการสวมใส่ทาร์ทันอย่างจริงจัง จนผ้าชนิดนี้ได้รับความนิยมในหลายพื้นที่ของสก็อตแลนด์ และทำให้ทาร์ทันเป็นชุดประจำชาติของชาวสก็อตแลนด์ในเวลาต่อมา


local wisdom - 03.jpg

Flower Pattern, Liberty London ลายดอกไม้แสนน่ารักและอ่อนหวาน

- Liberty London คือห้างสรรพสินค้าเก่าแก่ของกรุงลอนดอนที่ถูกสร้างขึ้นตั้งแต่ปี 1875 โดยอาร์เธอร์ เลเซนบี ลิเบอร์ตี (Arthur Lasenby Liberty) ด้วยความตั้งใจที่จะให้เป็นสถาบันทางศิลปะของลอนดอน และเป็นผู้นำในการรังสรรค์งานศิลปะสู่ตลาด

- ต่อมา Liberty London โด่งดังในฐานะแบรนด์ผู้ผลิตผ้าชื่อดังที่มีเอกลักษณ์เป็นของตัวเอง โดยการทอลายดอกไม้ลงบนผ้าตลอดทั้งผืน ทำให้ผืนผ้างดงามราวกับสวนดอกไม้

- แบรนด์ Nike ได้นำเอาลายดอกไม้ของ Liberty London มาออกแบบคอลเล็กชั่นใหม่รับช่วงซัมเมอร์ของปี 2016 ส่วนแบรนด์จากญี่ปุ่นอย่าง Uniqlo ก็ร่วมมือกับ Liberty London ออกคอลเล็กชั่น Liberty London for Uniqlo สำหรับฤดูกาลสปริง/ซัมเมอร์ 2016 เพื่อนำลายพิมพ์ดอกไม้แสนสดใสมาผสมผสานลงบนเสื้อผ้าที่สวมใส่ได้ทุกโอกาส


local wisdom - 04.jpg

Islamic Geometric Pattern ลายเรขาคณิตอันซับซ้อนและเปี่ยมเสน่ห์

- ลวดลายเรขาคณิตโบราณของอิสลาม มีมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 8 อันเป็นช่วงแรกของประวัติศาสตร์อิสลาม โดยช่างฝีมือได้นำรูปแบบของโรมันกับเปอร์เซียที่มีมาแต่เดิมมาผสมผสานเป็นผลงานรูปแบบใหม่ จนได้เป็นลวดลายอันเกิดจากรูปทรงเรขาคณิตที่ซับซ้อนที่ปรากฏอยู่ทุกที่ตั้งแต่มัสยิด ราชวัง โรงเรียน บ้านเรือน เช่น ลายดอกไม้ที่อ่อนช้อยบนผืนพรมหรือเสื้อผ้า ไปจนถึงรูปแบบของลายกระเบื้องที่งดงามและไม่มีที่สิ้นสุด

-แม้ว่าลวดลายเรขาคณิตที่เกิดขึ้นจะดูซับซ้อนมาก แต่แท้จริงแล้ว มันเกิดขึ้นจากการใช้เพียงวงเวียนและไม้บรรทัดในการสร้างเท่านั้น 


local wisdom - 05.jpg

Marimekko ลายดอกป๊อบปี้ฟินแลนด์ที่กุมหัวใจใครหลายคน

- ในยุคที่ฟินแลนด์ประสบภาวะฝืดเคืองและถูกกดดันจากภาวะสงคราม อาร์มิ ราเทีย (Armi Ratia) ผู้ให้กำเนิดแบรนด์ Marimekko เกิดแรงบันดาลใจในการต่อสู้กับความรู้สึกหดหู่และสิ้นหวัง จึงได้ออกแบบเสื้อผ้าที่มีลวดลายและสีสันสดใสขึ้นเป็นครั้งแรก 

- The Iconic Uniko คือลายพิมพ์ดอกป๊อบปี้ที่เป็นลายเอกลักษณ์ของแบรนด์ Marimekko ออกแบบโดยไมยา อิโซลา (Maija Isola) ดีไซเนอร์มือหนึ่งของแบรนด์ 

- ทุกวันนี้ Marimekko กลายเป็นสัญลักษณ์แห่งความหวังและสร้างความสดใสให้กับฟินแลนด์ที่เคยสิ้นหวังให้กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง จนกลายมาเป็นลายดอกไม้ที่ครองใจคนทั้งโลกได้ในที่สุด


local wisdom - 06.jpg

Thai Traditional Pattern ลายผ้าทอที่อ่อนช้อยและสวยงามอย่างไทย

- ลายผ้าทอของไทยมีเอกลักษณ์เฉพาะกลุ่ม เชื่อมโยงกับวิถีชีวิต ธรรมชาติ วรรณกรรม และคติความเชื่อแบบไทยๆ โดยความแตกต่างของลายผ้าทอเกิดจากเทคนิคการทอที่แตกต่างกัน เช่น การย้อมสีเส้นด้ายก่อนทอ หรือการเพิ่มเส้นด้ายพุ่งเข้าไประหว่างทอ เป็นต้น 

- ผ้าลายน้ำไหล เป็นลายผ้าทอภาคเหนือล้านนาไทย สร้างสรรค์ขึ้นจากจินตนาการและวิถีชีวิตท่ามกลางธรรมชาติที่ห้อมล้อมไปด้วยภูเขาและสายน้ำที่ไหลจากเหนือลงใต้ ผ่านเกาะแก่งต่างๆ เมื่อน้ำไหลกระทบกับแสงแดดจะเกิดประกายระยิบระยับสวยงาม มีต้นกูดขึ้นตลอดสองฝั่งลำน้ำ สะท้อนเป็นภาพที่งดงามบนผืนผ้าทอล้านนาของไทย

- ผ้าซิ่นตีนจก คือตัวแทนของลายทอภาคกลาง โดยผ้าซิ่นจะมีการทอลวดลายเป็นพิเศษที่เชิงผ้า ด้วยการจกด้ายหลายสี ให้เกิดลวดลายสลับซับซ้อน ซิ่นตีนจกประกอบด้วย 3 ส่วน คือ “หัวซิ่น” เป็นผ้าอีกชิ้นที่นำมาต่อเป็นส่วนหัวหรือส่วนที่อยู่ตรงบั้นเอวของผู้นุ่ง โดยมักเป็นผ้าพื้นสีขาวหรือแดง “ตัวซิ่น” คือผ้าส่วนกลางที่ทอเป็นลายขวาง มักมีสีเหลืองสลับแดงหรือดำเป็นแถบเล็กๆ ส่วน “ตีนซิ่น” เป็นส่วนเชิงที่ผู้มีฐานะจะตกแต่งด้วยการจก ซึ่งทำด้วยด้ายหลายสีเป็นลวดลายต่างๆ

- ผ้าไหมมัดหมี่ คือผ้าทอที่โด่งดังของภาคอีสาน เป็นการทอผ้าที่ใช้เทคนิคการสร้างลวดลายก่อนที่จะนำไปย้อมสี โดยจะนำเชือกมามัดด้ายหรือเส้นไหมตามลวดลายที่ได้ออกแบบไว้ โดยการมัดและย้อมลายจะมีการทำทั้งเส้นทางแนวยืนและแนวพุ่ง ซึ่งสันนิษฐานว่าน่าจะได้รับอิทธิพลมาจากอินเดียในสมัยที่ค้าขายกับไทยในยุคแรก

- ผ้าพุมเรียง เป็นศิลปหัตถกรรมผ้าทอพื้นบ้านของชาวใต้ ซึ่งสืบเชื้อสายมาจากชาวมลายู เป็นการทอยกดอกที่มีความพิเศษตรงที่จะยกดอกด้วยไหมและดิ้นเงินดิ้นทอง

ที่มา: 
บทความ Gingham fabric, a chequered history จาก visforvintage.net
บทความ "ทาร์ทัน จุดหลอมประวัติศาสตร์สกอตแลนด์" จาก voicetv.co.th
บทความ "7 Things You Need to Know About Marimekko" จาก siamdiscovery.co.th
วิดีโอ "The complex geometry of Islamic design - Eric Broug" โดย TED-Ed จาก youtube.com
libertylondon.com
thaiunique.wordpress.com
qsds.go.th

เรื่อง: ปิยะพร สวัสดิ์สิงห์



Creative Thailand

เกี่ยวกับ Creative Thailand

โครงการ "Creative Thailand สร้างเศรษฐกิจไทยด้วยความคิดสร้างสรรค์" จัดตั้งขึ้นโดยศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน) มีวัตถุประสงค์ในการเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับเศรษฐกิจสร้างสรรค์และการผลักดันอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ให้เป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ โดยมีนิตยสารและเว็บไซต์ Creative Thailand เป็นแกนหลักในการนำเสนอและเผยแพร่องค์ความรู้ที่เกี่ยวข้อง