Articles

« Back to Result | List

Design Against Crime : โครงการฉลาดๆ ลดอาชญากรรมเมืองได้ด้วยความคิดสร้างสรรค์

เรื่อง : สุวิทย์ วงศ์รุจิราวาณิชย์

dac.jpg

ตั้งแต่ที่ผมมีโอกาสได้รับสิทธิในการกากบาทเลือกพ่อเมืองของกรุงเทพมหานคร นโยบายเรื่อง "ความปลอดภัย" มักจะถูกหยิบยกมาใช้ในการหาเสียงอยู่เสมอ แต่จนถึงวันนี้ กว่า 22 ปีที่ผมเข้าคูหากากบาทเลือกผู้แทนมา ดูเหมือนว่าเรื่อง "ความปลอดภัย" ก็ยังคงไม่ได้รับการดูแลอย่างเป็นรูปธรรมเท่าที่ควร ทั้งๆ ที่มันส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตของผู้คนในเมือง หรือแม้แต่นักท่องเที่ยวที่หมุนเวียนเข้ามาในบ้านเมืองเราก็ตาม

จะว่าไปแล้วมันไม่ได้เป็นปัญหาเฉพาะในตัวเมืองหลวงหรือเมืองใหญ่ๆ เท่านั้น เรื่องนี้ถือเป็นปัญหาระดับชาติ เพราะผู้คนในแต่ละภูมิภาค แต่ละจังหวัด แต่ละชุมชนเมือง ล้วนแล้วแต่ต้องการ "ความรู้สึกปลอดภัย" ในการดำรงชีวิต ซึ่งสังคมแต่ละแห่งก็มีรูปแบบความต้องการที่แตกต่างกัน ทุกวันนี้ผมเห็นว่ามันไม่น่าจะเป็นหน้าที่ของฝ่ายผู้พิทักษ์สันติราษฎร์แต่เพียงด้านเดียว เพราะนั่นเปรียบเสมือนการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ ฝ่ายรัฐควรมีหน้าที่กำหนดนโยบายในเชิงรุกให้มากยิ่งขึ้น ยกตัวอย่างเช่น ควรสนับสนุนการทำงานวิจัยด้านอาชญากรรม ค้นหารูปแบบของอาชญากรรมที่เกิดซ้ำซากในสังคม เพื่อที่เราจะได้หาแนวทางในการลด-ป้องกันโอกาสแห่งอาชญากรรมนั้นได้ตั้งแต่แรกเริ่ม

การออกแบบแก้ปัญหาอาชญากรรมได้ ?
วันนี้ผมของนำกรณีศึกษาที่น่าสนใจชิ้นหนึ่งจากประเทศอังกฤษที่เขาหยิบยกเรื่อง "ความปลอดภัย" มาทำการวิจัยกันภายใต้โครงการ "Design Against Crime" (DAC) โครงการนี้เริ่มต้นมากว่า 10 แล้ว บนความร่วมมือระหว่าง The Judge Institute of Management Studies, The University of Salford และ Sheffield Hallam University โดยมี Design Council เป็นตัวเชื่อมสำคัญ ทุกวันนี้ DAC พัฒนากลายเป็นโครงการระดับชาติ ที่รวบรวมเอามันสมองจากทุกภาคส่วน หลายหน่วยงาน ให้เข้ามาทำงานสร้างสรรค์ และยกระดับ "ความปลอดภัย" ให้สูงขึ้นได้จริงในสังคม

การลดจำนวนอาชญากรรมโดยใช้งานออกแบบเป็นเครื่องมือ คือ วัตถุประสงค์หลักของโครงการวิจัยนี้ ซึ่งทีมงานได้ทำการศึกษาข้อมูลเชิงลึกร่วมกับกรมตำรวจเพื่อศึกษาถึงรูปแบบพฤติกรรมและแรงจูงใจในการก่ออาชญากรรม จากนั้นจึงสานต่อแนวคิดไปยังกลุ่มนักศึกษาภาควิชาออกแบบในมหาวิทยาลัยต่างๆ รวมทั้งร่วมมือกับผู้ผลิตและบริษัทออกแบบชั้นนำ เพื่อผลักดันผลงานการออกแบบให้สามารถผลิตออกใช้ได้จริง

hulme-park.jpg

Hulme Park ในเมือง Manchester
ตัวอย่างผลงานชิ้นแรกของ DAC คือสวนสาธารณะ Hulme Park ห่างจากตัวเมือง Manchester City ไปประมาณ 1 ไมล์ แม้ว่าสวนแห่งนี้จะมีความสวยงามในตัว แต่ในขณะเดียวกันก็มีสถิติของการปล้นจี้-ชิงทรัพย์ที่สูงมาก เมื่อเกิดปัญหาเช่นนี้ขึ้น ทางทีมงาน DAC จึงทำการออกสำรวจและพบว่า ใน Hulme Park นี้มีพื้นที่หลายจุดที่อาชญากรชอบใช้ซ่อนตัว เนื่องจากมีภูมิทัศน์เป็นต้นไม้สูง-หนาทึบ ทางเดินแต่ละเส้นแยกห่างจากกันทำให้เกิดสภาพเปลี่ยว ฉะนั้นเมื่อเหยื่อพลั้งเผลอ พวกโจรก็จะเข้าชิงทรัพย์ได้โดยง่ายดาย

เมื่อทราบถึงต้นตอปัญหาแล้ว ทีมงานจึงร่วมมือกับตัวแทนของชุมชนที่อาศัยในบริเวณนั้นเพื่อช่วยกันออกแบบสวนสาธารณะแห่งนี้ขึ้นใหม่ โดยปรับให้เป็นสวนสาธารณะแบบเปิด ทางเดินทุกเส้นมีส่วนที่ตัดเชื่อมกับเส้นอื่นเป็นระยะ รวมไปถึงเลือกประเภทของต้นไม้ใหม่ให้มีขนาดเตี้ยและโปร่งตามากขึ้น เพื่อให้คนที่เดินในสวนสามารถเป็นหูเป็นตาให้กันเองได้ นอกจากนั้นยังแทนที่โครงสร้างราวกันตกที่แต่ก่อนเคยเป็นปูนทึบด้วยเหล็กแผ่นที่มีช่องขนาดใหญ่เจาะไว้เป็นระยะ ทั้งนี้ก็เพื่อไม่ให้อาชญากรเข้าซ่อนตัวได้ง่ายนั่นเอง

karrysafe.jpg

Bag against crime กระเป๋าสะพายป้องกันตัวเอง
ผลงานชิ้นต่อไปคือ การออกแบบกระเป๋าของคุณสุภาพสตรีให้ป้องกันตัวเองได้มากขึ้น เพราะจากการวิจัยพบว่า การฉกชิงวิ่งราว ล้วง-กรีดกระเป๋านั้น เป็นอาชญากรรมที่เกิดขึ้นบ่อยมาก โดยส่วนใหญ่ผู้หญิงจะตกเป็นเหยื่อของมิจฉาชีพกลุ่มนี้ Adam Thorpe และ Joe Hunter นักออกแบบจาก Vexed Generation ได้เข้าศึกษารูปแบบการทำงานของอาชญากร และนำข้อมูลดังกล่าวไปออกแบบกระเป๋าถือแนวคิดใหม่ภายใต้ชื่อ "Karrysafe" โดยทีมงานได้คิดค้นวัสดุใหม่ขึ้นเรียกว่า Cordura (เป็นการปรับโครงสร้างผ้าให้มีความยืดหยุ่นสูง ยากต่อการฉีกขาดโดยการดึงหรือกรีดจากของมีคม) บวกกับเทคโนโลยีเครื่องส่งสัญญาณอิเล็คโทรนิกส์ที่จะส่งเสียงร้อง "กันขโมย" ความดัง 138 เดซิเบลขึ้น เมื่อกระเป๋าถูกกระชากออกอย่างแรง อีกทั้งยังได้ออกแบบฝาปิดที่ซ่อนซิปไว้ภายใน เพื่อให้ยากต่อการล้วงกระเป๋าด้วย

รถเข็น SUPERSAFE
ตัวอย่างชิ้นที่สามเป็นการออกแบบรถเข็นภายในซูเปอร์มาร์เก็ตขึ้นใหม่ เพราะจากข้อมูลการวิจัยพบว่า รถเข็นตามซูเปอร์มาร์เก็ตต่างๆ ถูกขโมยออกไปด้วยเหตุผลแปลกๆ หลายประการ บ้างก็เอาตะแกรงไปทำที่ปิ้งบาร์บีคิว บ้างก็เอาไปใช้เป็นการส่วนตัว ฯลฯ ทีมงานออกแบบจึงทำการเปลี่ยนรูปลักษณ์ของรถเข็นเสียใหม่จากเดิมที่เป็นตะแกรงเหล็กให้มาเป็นโครงสร้างเหล็กเส้นที่มีช่องสำหรับวางตะกร้าพลาสติกแทน โดยรถเข็นหนึ่งคันสามารถวางตะกร้าได้ถึง 6 ใบ ซึ่งตะกร้าที่ว่านี้มีฟังก์ชั่นอีกอย่างคือใช้แบ่งประเภทสินค้าออกจากกันได้ด้วยในตัว

จากตัวอย่างข้างต้น เราคงพอเห็นแล้วว่าการลดอาชญากรรมด้วยงานออกแบบนั้นสามารถทำได้ในหลายระดับและหลายรูปแบบ ไม่ว่าจะในระดับโครงสร้างอย่างการจัดภูมิสถาปัตย์ การวางผังเมือง ฯลฯ หรือในระดับปลีกย่อยอย่างการออกแบบผลิตภัณฑ์ต่างๆ อย่างไรก็ดีโครงการในทุกระดับหรือรูปแบบล้วนมีเป้าหมายหลักอันเดียวกัน นั่นก็คือ "คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของชาวเมือง" นั่นเอง ซึ่งผมเชื่อว่า มันไม่ควรจะอยู่ในความรับผิดชอบของใครคนใดคนหนึ่งเท่านั้น การร่วมมือกันระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน รวมทั้งภาคประชาชนคือหัวใจสำคัญที่สุดที่จะผลักดันให้เราพัฒนา "เมืองที่ปลอดภัย" ขึ้นได้อย่างสมบูรณ์แบบ 360 องศาครับ

หากท่านต้องการข้อมูลเพื่อเติมสามารถติดตามได้จาก
http://www.designagainstcrime.org/
http://www.designagainstcrime.com/
http://www.designcouncil.org.uk/en/Case-Studies/All-Case-Studies/Hulme-Park/
http://www.inthebag.org.uk/



« Back to Result

  • Published Date: 2009-07-27
  • Resource: www.tcdcconnect.com
  • ใครจะไปคิดว่าพระราชาต้องมารับมือกับน้ำเสีย

    "ในกรุงเทพฯ ต้องมีพื้นที่หายใจ แต่ที่นี่ เราถือว่าเป็นไตกำจัดสิ่งสกปรกและโรค สวนสาธารณะถือว่าเป็นปอด แต่นี่เหมือนไตฟอกเลือด ถ้าไตทำงานไม่ดีเราตายอยากให้เข้าใจหลักของความคิดอันนี้"
    (พระราชดำรัส, 17 มีนาคม พ.ศ.2529)
  • “ปลูกอะไรก็ปลูกไม่ขึ้น เป็นคนอื่นคงทิ้งไปแล้ว”

    "...เราเคยมาโคกอิฐ-โคกใน มาดูเขาชี้ตรงนั้นๆ เขาทำแต่ว่าเขาได้เพียง 5 ถัง 10 ถัง แต่ตอนนี้ได้ขึ้นไปถึง 40-45 ถัง ก็ใช้ได้แล้ว ต่อไปกินจะไม่เปรี้ยวแล้ว เพราะว่าทำให้เปรี้ยวเต็มที่แล้ว โดยที่ขุดอะไรๆ ทำให้เปรี้ยวแล้วก็ระบาย รู้สึกว่านับวันเขาจะดีขึ้น อันนี้สิเป็นชัยชนะที่ดีใจมากที่ใช้งานได้แล้ว ชาวบ้านเขาก็ดีขึ้น แต่ก่อนชาวบ้านเขาต้องซื้อข้าว เดี๋ยวนี้เขามีข้าวอาจจะขายได้…"
    (พระราชดำรัส, 3 กันยายน 2533)


  • ทำไมลดพื้นที่ แล้วผลผลิตยังเพิ่มอยู่

    “...หลักมีว่า แบ่งที่ดินเป็น 3 ส่วน ส่วนหนึ่งเป็นที่สำหรับปลูกข้าว อีกส่วนหนึ่งสำหรับปลูกพืชไร่ พืชสวน และก็มีที่สำหรับขุดสระน้ำ...ในบริเวณนี้จะเกิดเป็นบริเวณ ที่พัฒนาแบบใหม่ ถึงเรียกว่า ทฤษฎีใหม่...”
    (พระราชดำรัส, 4 ธันวาคม 2537)

  • ใครจะคิดว่ามีเวทมนตร์ เสกฝนได้จริงๆ?

    “แต่มาเงยดูท้องฟ้า มีเมฆ ทำไมมีเมฆอย่างนี้ ทำไมจะดึงเมฆนี่ให้ลงมาได้ ก็เคยได้ยินเรื่องทำฝน ก็มาปรารภกับคุณเทพฤทธิ์ ฝนทำได้มีหนังสือ เคยอ่านหนังสือทำได้” (พระราชดำรัส, 17 มีนาคม 2529)
  • อาจดูเหมือนว่าเราอาศัยอยู่ในโลกแห่งวัสดุสังเคราะห์ แต่จริงๆ แล้วในปัจจุบันเราปลูก เพาะเลี้ยง เก็บเกี่ยว และแปรรูปวัสดุที่เติบโตจากดิน มากที่สุดในประวัติศาสตร์
  • แนวคิด Grown ที่สนับสนุนการเพาะปลูกพืชผลป่าอย่างยั่งยืนและการปศุสัตว์ ผ่านกระบวนการธรรมชาติที่มีประสิทธิภาพ จนเกิดความกลมกลืนกับสิ่งแวดล้อม และความเข้าใจในพลังแห่งธรรมชาติอย่างแท้จริง
  • วัสดุที่ช่วยลดปริมาณขยะจากกระบวนการผลิตถั่วแมคคาเดเมีย เกิดมูลค่าทางเศรษฐกิจ ช่วยเพิ่มรายได้ให้กับชาวบ้านในพื้นที่
  • บทสัมภาษณ์มุมมองของนักวิทยาศาสตร์ ผู้คิดค้นโปรเจ็กต์สนุกๆที่ใช้กราฟีนในแบบที่ไม่มีใครเคยคิดค้นมาก่อน