Creative Knowledge

« Back to Result | List

[Chiangmai Design Week 2014] – ถักทอท้องถิ่น เป็นสินค้าแฟชั่น

เรื่อง : สมคิด เอนกทวีผล

cover.jpg

หนึ่งในเสน่ห์ของภูมิปัญญาท้องถิ่นทางภาคเหนือ ก็คือวัสดุสิ่งทอซึ่งแฝงอยู่ในผลิตภัณฑ์ต่างๆ สร้างความประทับใจให้ผู้ซื้อทั่วไทยและทั่วโลก สืบทอดวิถีชีวิตชาวบ้านเดิมซึ่งใส่ผ้าที่ทอกันเองมาถึงปัจจุบันซึ่งลายโบราณซึ่งบางลายก็กลายเป็นลายร่วมสมัยไปแล้ว

ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบได้นำผู้ประกอบการสิ่งทอที่มีเอกลักษณ์โดดเด่น 5 ผู้ประกอบการ มาร่วมจัดแสดงในงาน ในงาน Chiangmai Design Week 2014  เพื่อให้เห็นตัวอย่างธุรกิจที่สร้างสรรค์ผสานวิถีท้องถิ่นสู่สินค้าที่ตอบโจทย์ปัจจุบันได้อย่างลงตัว

1.jpg


handbyboon4.JPG


HandByBoon -  บุญทวี เจริญพูนสิริ

จากความรู้และประสบการณ์ของบุญทวีที่จบมาด้านการออกแบบกระเป๋าโดยตรงนั้น  วัสดุจากท้องถิ่นเช่น ผ้าทอ  ไม้  เงิน  และความเป็นช่างฝีมือของชาวเชียงใหม่รุ่นสู่รุ่น  สามารถนำมาผสานกับแพทเทิร์นกระเป๋าแบบสากลได้ เช่นการสอดใส่หนังสลับเส้นพุ่ง และการทอกี่เว้นวรรค สร้างสัมผัสใหม่ๆ ให้ผ้าทอ และเปลี่ยนรูปทรงต่างๆกับผ้าที่หนา บาง ต่างกันได้อย่างสนุกและลงตัว

บุญทวีมองว่าหากไม่ได้ผสมเอกลักษณ์ท้องถิ่นเข้าไป  ก็จะถึงกับ "นึกภาพไม่ออก ไม่มีความหมาย"  ซึ่งลูกค้าก็ยอมรับว่าเธอสามารถนำ "ผ้าทอเชยๆ" มาทำให้คนรุ่นใหม่ถือได้แบบ "เท่ห์ มีสไตล์"  พร้อมได้ความรู้สึกดีๆ กับการใช้แบรนด์ไทย ดีไซน์ดี คุณภาพสูง

แม้จะประสบความสำเร็จทางธุรกิจระดับหนึ่ง และมีศักยภาพที่จะขยายการผลิตไปได้ แต่เธอก็ไม่คิดจะเลิกใช้วิถีการผลิตแบบ "ทำมือ"  แล้วหันเป็นอุตสาหกรรมแต่อย่างใด  เพราะ "ผลิตแบบนั้นไม่ต้องมาทำที่เชียงใหม่ค่ะ ไปทำในเมืองหลวงน่าจะเหมาะกว่า ตอนนี้มีแต่จะทำงานมือให้ซับซ้อนขึ้น"

loveiscomingsoon1.jpg loveiscomingsoon4.jpg


Love Is Coming Soon - เทพฤทธิ์ นันทสกุล

เทพฤทธิ์ได้แรงบันดาลใจจากวิถีชีวิตชนเผ่าต่างๆ เช่นเสื้อที่ได้แรงบันดาลใจจากชนเผ่าปาปะเกอญอ กางเกงชาวเผ่าม้ง เขาเริ่มจากการทำกางเกงม้งเป็นผ้าฝ้ายและใส่เองด้วยใส่เองไปที่ต่างๆในเชียงใหม่ พัฒนามาเป็นสินค้าโดยใช้ทั้งผ้าผ้าฝ้ายทอมือย้อมสีธรรมชาติ ย้อมสีคราม และผ้ายีนส์เดนิมที่มาจากการนำเส้นใยตาลมาผสมกับฝ้ายทอซึ่งเป็นฝีการทอแบบกี่กระตุกแบบไทย 

ลูกค้าที่ซื้อส่วนใหญ่จะเป็นชาวญี่ปุ่น ไทย ยุโรป และจีนซึ่งเป็นลูกค้ากลุ่มใหม่ที่เริ่มเข้ามา แต่แม้จะมีโอกาสเติบโตอย่างไร แต่เทพฤทธิ์ก็จะผลิตแบบเดิมต่อไป เพราะการผลิตเพื่อให้ได้จำนวนมากๆนั้น เขามองว่าเป็น การฆ่าตัวตายทางอ้อมก็ว่าได้ ทั้งในแง่การก่อมลพิษ ทำลายธรรมชาติ และการสูญเสียอัตลักษณ์และเสน่ห์ของตัวสินค้าไป 

buabhat1.jpg

บัวผัด
(Buabhat) – วิไล ไพจิตรกาญจนกุล

วิไลมองว่าภูมิปัญญาท้องถิ่นภาคเหนือ มีเสน่ห์ที่การนำชีวิตประจำวันมาใช้ให้เกิดเป็นงานศิลปะอย่าง "เรียบง่าย ตามใจฉัน" และใส่อารมณ์ขันในงาน  แต่บางเรื่องก็มีกรอบอยู่เช่นศาสนา  ทั้งหมดนี้มีความหลากหลายชนิดที่ ใช้ไม่มีวันหมด 

ผลิตภัณฑ์ของบัวผัดจึงไม่ได้เน้นดีไซน์เอกลักษณ์ท้องถิ่น แต่เน้นรูปแบบร่วมสมัย แต่ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านเทคนิคการผลิต เพื่อสร้างความแตกต่างจากที่มีในท้องตลาด โดยนำสิ่งที่มีอยู่เดิมมาเปลี่ยนแปลงรูปทรงหรือการใช้งานเสียใหม่ เช่นการเอาเทคนิคหมอนหก มาทำเป็นเบาะนั่งโดยเอาลูกตั้งขึ้นแทนเป็นลูกนอนเหมือนของเดิม หรือใช้ texture ที่เป็นรูปกรวดเป็นต้น และใช้เศษวัสดุมาเพิ่มมูลค่าเป็นวัตถุหลักของบัวผัดมากกว่าที่จะเน้นวัสดุท้องถิ่น 

1377245134-0.jpg

1377245134-4.jpg

บัวผัดยังต่างจากผู้ผลิตอีกหลายรายตรงที่คิดจะนำการผลิตแบบอุตสาหกรรมมาใช้ด้วย เพราะปัจจุบันสินค้ามีราคาสูงเพราะผลิตได้ช้า ค่าแรงแพง แต่เนื่องจากกระบวนการผลิตหรือเทคนิคทั้งหมดปัจจุบันนั้นทางบัวผัดคิดขึ้นเอง จึงยังผันไปเป็นอุตสาหกรรมได้ยาก

2000130305171604130315173718130329172924.jpg

Studio Naennha (สตูดิโอ แน่นหนา) - Patricia Cheesman
แพทริเซีย ชีสแมน หลงใหลในผ้าทอมือและงานวิจัยผ้าโบราณ จึงได้ก่อตั้งบริษัทเพื่อเป็นตัวแทนของคนทอผ้าในตลาดต่างประเทศ ทั้งศึกษาความต้องการของตลาด และนำข้อมูลที่ศึกษาวิจัยนั้นมาตัดสินใจออกแบบผลิตสินค้าที่ชาวต่างชาติสามารถนำไปใช้งานได้จริง ด้วยรูปลักษณ์ เนื้อผ้า สีสัน และขนาดที่เหมาะสม  

ตัวอย่างเช่นการนำเทคนิคมัดหมี่ซึ่งเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านมาใช้ แต่ประยุกต์ให้มีสีสันและลวดลายแตกต่างจากผ้าทอทั่วไป วัสดุท้องถิ่นที่สตูดิโอแน่นหนานำมาใช้ผลิตผ้าทอ สีธรรมชาติต่างๆ เช่นสีน้ำเงินจากใบคราม หรือใบฮ่อม สีเหลืองจากไม้ขนุน สีส้มจากเมล็ดคำแสด เป็นต้น สีเหล่านี้มีความนุ่มนวล ไม่เป็นอันตรายต่อร่างกาย

studio-naenna1.jpg 
studio-naenna4.jpg

ปัจจุบันสินค้าจากผ้าทอมือเหล่านี้เป็นที่สนใจของตลาดทั่วโลก โดยที่ยังสามารถสนับสนุนงานผู้ทอผ้าให้รักษาภูมิปัญญาเดิมไปได้พร้อมกัน ซึ่งเป็นความตั้งใจที่แพทริเซียสะท้อนผ่านชื่อ แน่นหนาซึ่งหมายถึงความสัมพันธ์ระหว่าง สตูดิโอกับผู้ทอผ้า ที่เปรียบเสมือนการทอผ้าให้แน่นหนาคงทนนั่นเอง

1004130325143508.jpg IMG_5236a.jpg

Nussara – นุสรา เตียงเกตุ
"การออกแบบที่เริ่มจากคนทอ โดยดูทั้งศักยภาพ ทักษะพิเศษ และการใช้จุดอ่อนหรือข้อจำกัดที่มี มาออกแบบให้เข้ากับผู้ทอ จะทำให้ช่างทอมีความภาคภูมิใจและมีกำลังใจในการทำงาน"

เป็นมุมมองที่อาจดูแปลกในสายตานักธุรกิจทั่วไป แต่นุสรา เตียงเกตุ ได้มุมมองนี้มาจากอยุ่เชียงใหม่เกือบ 30 ปี และจากความประทับใจในชุมชนแม่แจ่มที่มีอัตลักษณ์ความเป็นล้านนา  เธอจึงอยากเป็นส่วนหนึ่งที่จะช่วยรักษาภูมิปัญญางานผ้าแบบล้านนาไว้  เช่น การนำผ้าซิ่นตีนจก ลายจก ลายทอ ลายมัดหมี่ หรือลายเย็บ ใช้รูปทรงสี่เหลี่ยมของผ้าซิ่น เสื้อแบบชนเผ่า ถุงย่าม มาออกแบบลวดลายใหม่ ให้สีสันใหม่ แต่ยังใช้แรงบันดาลใจจากเริ่องเล่าของช่างทอ เช่นเรื่องเล่าในหมู่บ้านเกี่ยวกับสาวปั่นฝ้ายหัดใหม่ ที่ปั่นแล้วฝ้ายขาด ไม่เป็นเส้นยาว จนแม่เก็บเศษฝ้ายนั้นไปทอเป็นผืนผ้า ชาวบ้านเรียกผ้าปั่งหม่าแล่ (แป้มาหลัง เป็นการโยนเส้นฝ้ายซ่อินไว้ด้านหลัง) เป็นต้น

IMG_5089a.jpg IMG_5126a.jpg

วัสดุท้องถิ่นที่นำมาใช้ในชิ้นงานส่วนใหญ่ มีทั้งฝ้าย ใยกัญชง ไหม เชือก วัสดุทางธรรมชาติอื่นๆ หรือแม้แต่กระทั่งกระดาษ สะท้อนแนวคิดทั้งการใช้วัสดุหรือเส้นใยธรรมชาติ วัสดุที่ใช้แล้ว รวมทั้งวัสดุเหลือใช้ หรือไม่สามารถนำมาใช้งานทอแบบปกติ เช่น เศษด้าย ไหมเปลือกนอก  โดยไม่เน้นการผลิตในปริมาณมาก

sep3-logo.jpg

6 - 14 December 2014
Chiang Mai Design Week 2014


www.chiangmaidesignweek.com


« Back to Result

  • Published Date: 2014-10-20
  • Resource: www.tcdcconnect.com
  • Made here on earth พื้นที่งานช่างที่สร้างจากสติ
  • จับตามอง “วอร์ซอ” เมืองหลวงแห่งประเทศโปแลนด์ อดีตเมืองที่เกือบจะหายไปจากแผนที่โลก ด้วยเหตุความเสียหายที่ได้รับจากสงครามโลกครั้งที่ 2 แต่ขณะนี้ วอร์ซอคือเมืองที่กำลังถูกพูดถึงในฐานะ “Cool Destination” ที่น่าจับตามองมากที่สุดในยุโรป
  • สำรวจมุมมองนักคิด “ดร.วสุ โปษยะนันทน์” สถาปนิกผู้เชี่ยวชาญด้านการอนุรักษ์โบราณสถาน จากสำนักสถาปัตยกรรม กรมศิลปากร ผู้ที่บอกให้เราเข้าใจว่า คุณค่าและความหมายคือจุดเริ่มต้นของการอนุรักษ์และการจัดการโบราณสถานอย่างยั่งยืน
  • เพื่อนหญิงพลังหญิงในภาพประกอบของ Superfah Jellyfish
  • สีสันที่เป็นตัวเองของ Mana Dkk
  • ความสูงวัยไม่ใช่เรื่องตัวเลขของอายุที่น่ากลัวอีกต่อไป การค้นหารูปแบบความสุขในแบบของตัวเองบวกกับอัพเดทเทรนด์การมีอายุยืนผ่านหนังสือหรือบทความออนไลน์ ช่วยเพิ่มบทสนทนาระหว่างคนรุ่นเรา รุ่นพ่อ และรุ่นแม่ปู่ย่าตายาย TCDC Resource Center จึงอยากบอกต่อหนังสือดีที่ว่าด้วยเรื่อง “สูงวัย” ที่เรายังไม่รู้อีกมากมาย
  • Yim Lek Lek งานกระดาษสร้างรอยยิ้ม ด้วยความฝันเพื่อตัวเองและผู้อื่น
  • เมื่อนิยามของคำว่าสูงวัยได้เปลี่ยนไปจากเดิม ซึ่งเห็นได้จากวิถีชีวิตอันน่าสนใจของผู้สูงวัยที่ไม่ยอมแพ้ต่อข้อจำกัดของร่างกาย หากแต่ลุกขึ้นมายอมรับธรรมชาติและอยู่อย่างมีความหมายและไม่มองว่าตนเป็นภาระของสังคม จนบางคนเป็นถึงแฟชั่นไอคอน นักเขียน นักแสดง กระทั่งการมีทางเลือกการทำกิจกรรมมากมายเพื่อตอบโจทย์เขาเหล่านั้น อย่างเช่นคลาสโยคะหลักสูตรผู้สูงวัย เป็นต้น
  • จากสถิติพบว่า สิงคโปร์มีประชากรผู้สูงอายุ (อายุมากกว่า 60 ปี) เป็นจำนวนสูงที่สุดในเอเชีย (รองลงมาเป็นไทย) ทำให้ภาครัฐได้วางแผนและพัฒนาระบบต่างๆเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ผ่านนโยบายการเป็นประเทศ 'Nation for All Age' โดยมีการลงมือทำที่หลากหลาย โดยเฉพาะการพัฒนาพื้นที่ของเมืองมารีน พาเหรด ที่ได้รับการพัฒนาให้เป็น City for All Ages (CFAA)
  • ในอีกไม่ช้า คำว่า “สูงวัย” จะใช้กำหนดอะไรไม่ได้ เพราะสังคมผู้สูงอายุในวันนี้เต็มไปด้วยภาพของคนสูงวัยที่ตื่นตัวพร้อมทำงาน เริ่มต้นทดลองใช้โซเชียลมีเดีย ออกไปท่องเที่ยวพร้อมลูกหลาน รวมถึงการเกิดปรากฏการณ์ “หกศูนย์อีกครั้ง” (Second sixties) ที่กำลังกลับมา แล้วเราจะออกแบบชีวิตอย่างไรหากวันข้างหน้าเราจะเป็นส่วนหนึ่งของสังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มรูปแบบ เพื่อให้ในอนาคตที่ใกล้ถึงนี้ ไม่มีคำว่าสูงวัยมาเป็นข้อจำกัดในการใช้ชีวิตได้อีกต่อไป