Articles

« Back to Result | List

POP TALK : “ปั้นดินให้เป็นดาว…สร้างค่าจากภูมิปัญญาท้องถิ่น” โดย อ.สมลักษณ์ ปันติบุญ ศิลปินเครื่องปั้นดินเผา “ดอยดินแดง”

เรื่อง : สุวิทย์ วงศ์รุจิราวาณิชย์

_MG_8702.jpg

. สมลักษณ์ ปันติบุญ ใช้ชีวิตบนดอยดินแดง จังหวัดเชียงราย สร้างสรรค์งานเครื่องปั้นดินเผามาร่วมสองทศวรรษ จากพื้นที่ที่เคยแห้งแล้ง ทุกวันนี้กลับชุ่มชื่นเขียวขจีด้วยต้นไม้ที่อาจารย์หมั่นปลูกอย่างสม่ำเสมอ ไม่ต่างจากเรือนพักและพื้นที่ทำงานของอาจารย์ที่ก็ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ มีการนำดินมาทำเป็นผนังบ้าน ปล่อยให้ต้นไม้แทรกตามกระเบื้องมุงหลังคา สร้างความสมดุลกลมกลืนเป็นหนึ่งเดียวกับสภาพแวดล้อม

วิถีการดำเนินชีวิตเช่นนี้ได้ถูกประยุกต์มาสู่การออกแบบเครื่องปั้นดินเผาของ อ.สมลักษณ์ เช่นกัน มันเป็นส่วนผสมที่ลงตัวระหว่างความเป็นไทย เสน่ห์ความเป็นญี่ปุ่น และความร่วมสมัยที่สะท้อนชัดถึงวิถีแห่งธรรมชาติ (และการเคารพในสภาพแวดล้อมตามแบบฉบับของ ZEN)

. สมลักษณ์ เปรียบเทียบงานสร้างสรรค์เครื่องปั้นดินเผาว่าคล้ายกับการปรุงอาหารเหตุเพราะผู้ทำงานจะต้องเข้าใจในส่วนผสมทั้งหมดก่อนจะเริ่มลงมือทำ

เราต้องเข้าใจถ่องแท้ว่า ดิน สินแร่ ขี้เถ้า ฯลฯ ที่นำมาใช้นั้นมีคุณลักษณะหรือคุณสมบัติอย่างไร ทุกวัตถุดิบล้วนมีความสวยงามในตัวเอง และสามารถนำมาใช้ได้หมด นอกจากเรื่องเนื้อดินแล้วเราก็ต้องเรียนรู้ถึงกรรมวิธีการเคลือบด้วย เช่น ขี้เถ้าจากฟางข้าวจะให้สีฟ้าที่สดใส ขี้เถ้าจากใบไม้จะให้สีเหลืองตุ่นๆ วัตถุดิบทุกอย่างรอบตัวเรานำมาสร้างงานได้หมด และการเรียนรู้ที่ดีที่สุดก็คือการนำวัตถุดิบเหล่านั้นมาทดลองเผาจริง

page.jpg

นอกจากนั้น ในชีวิตประจำวันของอาจารย์สมลักษณ์ ท่านยังหมั่นทดลองค้นหาสีสรรใหม่ๆ (จากวัตถุดิบใหม่ๆ) อยู่เสมอ จึงไม่น่าแปลกใจว่าภายในบริเวณที่ทำงานของอาจารย์ เราจะได้พบเครื่องเคลือบดินเผากว่าพันชิ้นที่มีรูปลักษณ์และสีสรรต่างๆ กัน โดยเศษของชิ้นงานทดลองเหล่านี้ได้ถูกนำไปประดับตกแต่งเป็นส่วนหนึ่งของอาคาร เหมือนดั่งเช่นยุ้งข้าวที่มีผนังตกแต่งด้วยเศษเครื่องปั้นดินเผา จนเสมือนว่ามันเป็น งานศิลปะชิ้นเอกในตัวของมันเอง

ปัจจุบันนี้ ผลงานเครื่องปั้นดินเผาของ .สมลักษณ์ มีทั้งที่เป็นงานศิลปะ และเป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้จริงได้ในชีวิตประจำวัน (เช่น โอ่ง ไห ถ้วย ถาด จาน ชาม และกาน้ำ) โดยทุกชิ้นล้วนเป็นงานที่สร้างสรรค์ด้วยมือ ใช้วัตถุดิบธรรมชาติที่หาง่ายในท้องถิ่น (ไม่ว่าจะเป็นเนื้อดินแดง กิ่งไม้ ใบไม้ ฟางข้าว ฯลฯ) ซึ่งเราจะเห็นได้อย่างชัดเจนว่า ผลงานเหล่านี้เน้นการสะท้อนถึงความเป็นธรรมชาติในตัวตน ไม่ใช่การทำงานตามเทรนด์แฟชั่น ที่สำคัญการใช้วัตถุดิบที่หาได้ในท้องถิ่นนั้น นอกจากจะช่วยลดต้นทุนให้ต่ำลงแล้ว ยังถือเป็นการสร้างอัตลักษณ์ให้กับผลงานในทางหนึ่งด้วย (เหมือนดั่งที่ดินแดงได้กลายเป็นอัตลักษณ์ของเครื่องเคลือบดินเผา ดอยดินแดงไปแล้วนั่นเอง)

ที่น่านับถือที่สุด คือ อ.สมลักษณ์ มิเคยเก็บงำวิชาความรู้ไว้กับตัวคนเดียว ด้วยจิตวิญญาณความเป็นครูช่างที่แท้จริง ทำให้อาจารย์หมั่นถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้อื่นเสมอ โดยเฉพาะกับชาวบ้านที่อาศัยในบริเวณใกล้เคียง (หรือนักศึกษาที่สนใจมาฝึกงาน) โดยทั้งนี้อาจารย์เพียงมุ่งหวังว่า ความรู้ที่ตนค้นพบจะช่วยต่อยอดความคิดของผู้คนออกไป และอาจทำให้คนในชุมชนเดียวกันมีรายได้และคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นด้วย

1.jpg

38.jpg

ข้อคิดในการสร้างธุรกิจจากภูมิปัญญา

ชิ้นงานที่ดีไม่ได้เกิดจากผู้ที่สร้างมันเพียงคนเดียว แต่เกิดจากการผสมผสาน “ความต้องการของผู้ใช้” ซึ่งคนสร้างงานจำต้องเรียนรู้

ยังมีพื้นที่อีกมากมายในประเทศนี้ที่เราจะสร้างธุรกิจจากภูมิปัญญาขึ้นได้ จงอย่าคิดว่าเราไม่มีอะไร ให้เริ่มต้นค้นหาและเรียนรู้เสียแต่วันนี้ เพราะองค์ความรู้ดีๆ นั้นเรียงรายอยู่รอบตัวอยู่แล้ว

« Back to Result

  • Published Date: 2014-03-18
  • Resource: www.tcdcconnect.com