Articles

« Back to Result | List

เกร็ดน่ารู้เกี่ยวกับในหลวงของเรากับงานออกแบบ-ก่อสร้างครับ

อาจารย์ ยอดเยี่ยม เทพธรานนท์ : เรื่อง

การออกแบบก่อสร้างที่ดีไม่ได้หมายความถึงการออกแบบหรูหราหรือทันสมัยอย่างเดียว แต่มีหลายเรื่องที่เราอาจจะมองข้ามความสำคัญไป ซึ่งความสำคัญเหล่านั้น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวของเราไม่เคยลืมเลย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องอะไร ยกตัวอย่างเช่น......

๑. เรื่องการออกแบบที่คิดถึงเรื่องของผู้พิการและผู้ชรา.... โดยมีบันทึกในตอนที่สถาปนิกออกแบบพระเมรุมาศของสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี ที่ท้องสนามหลวง ในหลวงท่านทรงตรัสบอกสถาปนิก (อ.ประเวศ ลิมปรังษี) ว่า... "ฐานพระเมรุมาศไม่ควรสูงนัก จะเป็นการลำบากกับผู้สูงอายุในการขึ้นไปถวายพระเพลิงพระบรมศพ....." พระองค์ทรงตรัสและเป็นห่วงอย่างนี้ ก่อนที่พวกเราจะเริ่มรนณรงค์เรื่ออาคารสำหรับผู้พิการ อาคารสำหรับเด็กและผู้ชรา และก่อนที่กฎหมายเกี่ยวกับเรื่องนี้จะออกมาหลายปีมากครับ

๒. เรื่องการออกแบบที่ต้องเคารพสิ่งแวดล้อมและท้องถิ่น ซึ่งปรากฎอยู่ในการออกแบบก่อสร้างพระมหาธาตุฯ ที่วัดไทยในกุสินาราเฉลิมราชย์ (พระมหาธาตุเฉลิมพระราชศรัทธา ซึ่งก่อสร้างในปี ๒๕๓๙ เพื่อเฉลิมฉลองในการครองราช ๕๐ ปี ของในหลวง) ซึ่งจะก่อสร้างไม่เกินกว่าความสูงของสิ่งแวดล้อมและกฎหมายท้องถิ่น หรือการสร้างวัดไทยที่ประเทศอังกฤษ ก็เช่นเดียวกัน (พระอุโบสถวัดพุทธประทีป London) ซึ่งแม้ถ้าพระองค์ท่านจะให้ก่อสร้างผิดกฎหมายไปบ้าง ก่อสร้างอย่างไม่ต้องเกรงใจสิ่งแวดล้อมไปบ้าง คงจะสามารถทำได้ หากแต่พระองค์ทรงไม่กระทำ และต้องการให้ทุกอย่างนั้นถูกต้องตามกฎหมาย และเป็นมิตรต่อชุมชนโดยรอบ

๓. เรื่องการออกแบบอย่างประหยัด.... ตัวอย่างที่ดีที่สุดคือพระอุโบสถ วัดพระราม ๙ กาญจนาภิเศก (ซึ่งถือว่าเป็นวัดประจำรัชกาลครับ) เป็นวัดที่สร้างตามพระราชดำริของในหลวงท่าน โดยท่านต้องการให้เป็นวัดตัวอย่างของชุมชน เป็นวัดขนาดเล็กของชุมชนที่จะใช้งบประมาณอย่างประหยัด เรียบง่าย เน้นประโยชน์สูงสุด จะเป็นศูนย์กลางทางการศึกษาของชุมชนเล็กๆในเมือง อบรมศิลธรรมและเผยแพร่ศาสนา เป็นศูนย์รวมใจในการพัฒนาชุมชน .... เริ่มแรกนั้นสถาปนิก (พี่อาวุธ เงินชูกลิ่น) ได้ออกแบบร่างครั้งแรกถวาย เป็นพระอุโบสถที่บรรจุคนได้ประมาณ ๑๐๐ คน และใช้งบประมาณค่าก่อสร้างอย่างประหยัดที่ ๕๗ ล้านบาท ...ซึ่งเมื่อท่านได้ทอดพระเนตแล้ว ด้วยไม่โปรดให้สร้างสิ่งก่อสร้างใหญ่โตเกินความจำเป็น จึงให้ลดขนาดลงเหลือบรรจุคนได้ ๓๐-๔๐ คน เหมาะสมกับกิจกรรมชุมชน และลดงบประมาณลงเหลือเพียง ๓ ล้านบาท ...ทำให้วัดพระราม ๙ ซึ่งเป็นวัดที่สำคัญ เป็นตัวอย่างของสถาปัตยกรรมที่ถ่อมเนื้อถ่อมตัว ประหยัด ใช้วัสดุในประเทศเป็นสำคัญ แต่คงรักษารูปแบบของสถาปัตยกรรมไทยไว้ได้

๔. เรื่องประโยชน์ใช้สอยต้องเหมาะสมกับผู้ใช้และสภาพแวดล้อม.... ตัวอย่างเช่นพระมหาธาตุที่กุสินารา ซึ่งอยู่ในประเทศอินเดีย ซึ่งอากาศร้อนมาก (40 C) ในแบบร่างครั้งแรก (อ.วนิดา พึ่งสุนทร) เป็นเจดีย์และมีระเบียงโดยรอบให้คนเดินเวียนเทียนหรือจงกรมได้โดยรอบ เหมือนกับเจดีย์โดยทั่วไปอย่างที่เราเห็นกันครับ ในหลวงก็ทรงตรัสให้ทำหลังคาคลุมทางเดินเหล่านั้นให้หมด เพื่อให้คนที่เข้าไปสักการะไม่ร้อนเกินไป แม้รูปแบบทางสถาปัตยกรรมจะต้องเปลี่ยนแปลงไป ก็ต้องเปลี่ยนแปลงไป เพราะประโยชน์ใช้สอยเป็นเรื่องที่สำคัญ (และในที่สุด อ.วนิดา ก็สามารถออกแบบพระมหาธุตุองค์นี้ได้อย่างดีเยี่ยม ได้ทั้งประโยชน์ใช้สอย และความสง่างาม) ความสนใจในเรื่องของประโยชน์ของพระองค์ท่านนั้นมีอยู่มากมายครับ พวกเราทุกคนสามารถติดตามและชื่นชมในทุกๆโครงการที่พระองค์ท่านทรงเกี่ยวข้องครับ

๕. เรื่องของการบำรุงรักษา.... ตัวอย่างเช่นการสร้างศาลหลักเมือง กรุงเทพมหานคร ซึ่งทรงตรัสต่อสถาปนิกว่า ต้องยึดความมั่นคงแข็งแรงและการบำรุงรักษาเป็นสำคัญ เพราะมีคนเข้ามาสักการระอยู่บ่อยๆ จะปิดทาสีบ่อยๆ ไม่ได้ การบำรุงรักษาต้องเหมาะสมกับทุกคนที่มาจากที่ต่างๆ กันได้โดยง่าย

๖. เรื่องจิตใจของคนอยู่.... ยกตัวอย่างเช่นศาลเทพารักษ์ในบริเวณศาลหลักเมือง เมื่อก่อสร้างตัวอาคารเสร็จแล้ว ก็ถึงเวลาต้องทำลวดลายรดน้ำที่บานประตู... พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงตรัสว่า ในศาลเทพารักษ์นั้น พระเสื้อเมือง พระทรงเมือง เจ้าพ่อหอกลอง เจ้าพ่อเจตคุปต์ และพระกาฬไชยศรี ล้วนเป็นเทพารักษ์ที่ดุทั้งสิ้น ฉะนั้นลายที่จะใช้ตกแต่งบานประตูหน้าต่าง ให้เขียนลายมงคล ๘ ประการ เพื่อให้ประชาชนที่เข้ามาสักการะเทพารักษ์ทั้ง ๕ นั้นเป็นมงคลแก่ตัว

อีกมากมายครับที่ผมรับรู้รับทราบว่าในหลวงทำอะไรให้พวกเรามากมาย แต่กล่าวเฉพาะในส่วนที่ทรงเกี่ยวกับการออกแบบและก่อสร้าง เรื่องความดีของในหลวงของเรา ช่างมากมายเหลือเกินจริงๆ ครับ

โชคดีที่เกิดมาได้เป็นช่าง และโชคดีที่สุดที่เกิดบนแผ่นดินของในหลวงของเราครับ


« Back to Result

  • Published Date: 2008-11-13
  • Resource: www.tcdcconnect.com