Creative Knowledge

« Back to Result | List

ดีไซน์นั้นสำคัญยิ่ง จริงหรือ? Design Matters

เรื่อง : วิสาข์ สอตระกูล

ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับงานออกแบบข้อที่ 1 : ดีไซน์เป็นเรื่องของรสนิยมคนมีอันจะกิน…
เพราะของชิ้นไหนมีดีไซน์ หมายถึงของชิ้นนั้นจะแพงกว่าทั่วๆไป เพราะฉะนั้นดีไซน์จึงเป็นแค่จริตของคนรวยเพราะฉะนั้นดีไซน์จึงหมายถึงข้าวของเครื่องใช้ที่เน้นหน้าตามากกว่าหน้าที่ใช้สอย เพราะฉะนั้นดีไซน์จึงเป็นเรื่องไกลตัวไกลชีวิต….

highlight1_designu_intro-oct2007.jpg

เปล่าเลย ดีไซน์อยู่ใกล้ชิดกับชีวิตคุณจนแยกไม่ออก นับตั้งแต่แรกตื่นที่คุณหยิบหลอดยาสีฟันบีบลงบนแปรงอย่างสลึมสลือนั่นแหละ ยังไม่นับเวลาแต่งตัว ยืนตากแดดร้อนเปรี้ยงที่ป้ายรถเมล์พลางนึกก่นด่าในใจว่าไฉนถึงนั่งไม่สะดวกสบาย แถมหมายเลขรถก็อ่านยากอ่านเย็น ทั้งหมดนี้คือดีไซน์ทั้งนั้น
…ดีไซน์ที่ดีพร้อมทั้งหน้าตาและประโยชน์ใช้สอย หรือว่าดีไซน์ที่เด่นในด้านใดด้านหนึ่งและขาดการรองรับในอีกด้าน หรืออีกทีก็คือดีไซน์ที่ล้มเหลวในการตอบโจทย์ทั้งสองทางในบทบาทหน้าที่แรกของมันดีไซน์ คือ การออกแบบทุกอย่างให้ชีวิตสะดวกสบายขึ้น และเราหมายถึงทุกอย่างจริงๆ ฉะนั้นไม่ว่าคุณจะเป็นนักออกแบบ นักลงทุน คนมีอันจะกิน หรือคนมีแค่พอได้กิน ทุกอย่างรอบชีวิตคุณยังรอความคิด รอการเข้าไปให้ความเห็น การเข้าไปเสนอไอเดีย ออกแบบ พัฒนาแบบ สลายแบบ หรืออะไรก็ตามแต่ ให้มันตอบสนองชีวิตได้ดีขึ้น

คุณพร้อมจะเข้ามาร่วมทำลายความเข้าใจผิดของงานออกแบบข้อที่ 1 กับเราหรือยัง
เรื่องใกล้ตัวที่สุดอีกเรื่องหนึ่งที่หลายคนมองข้าม ดีไซน์มีอิทธิพลอย่างไรในชีวิตเราทั้งกับชีวิตประจำวันกับสังคมที่เราอยู่อาศัย กับเศรษฐกิจของชาติ หรือแม้กระทั่งกับวัฒนธรรมของชาติพันธุ์ ทัศนะที่แตกต่างหลากหลายนั้นขึ้นอยู่กับความหมายของคำๆนี้ในโลกของคุณด้วย ในวันนี้ เราไม่อยากให้คุณขังคำว่าดีไซน์อยู่แค่ในโจทย์ของความงามประดิษฐ์เท่านั้น เราอยากให้ทุกคนมองมันให้รอบขึ้นอีก เพราะในความเป็นจริงแล้ว ไม่ว่ามันจะดีจะร้าย จะสวยงามหรือน่ารังเกียจ ทุกสรรพสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นบนโลกใบนี้ ...นั่นคือดีไซน์

เกจิแห่งโลกดีไซน์ท่านหนึ่งเคยกล่าวไว้ว่า ดีไซน์คือ ลูกบิดประตูที่คุณเปิดปิดอยู่ทุกวัน คือการ์ตูนเรื่องนั้นที่คุณหัวเราะจนท้องแข็ง คือแปรงสีฟัน คือห้องคอนโดมิเนียมชั้น 28 คือความโรแมนติกใต้แสงเทียนในวันครบรอบแต่งงาน และคือสมบัติบ้าทุกชิ้นที่แสดงความเป็นคุณ

จากคำกล่าวข้างต้น ดีไซน์ก็คือสิ่งที่ตัวคุณและคนอื่นๆสร้างขึ้นเพื่อเป้าหมายบางอย่างเฉพาะเจาะจง ไม่มีอะไรในโลกนี้ที่คุณบังเอิญซื้อมา หรือบังเอิญมีไว้ในครอบครองหรอก มันเป็นความตั้งใจของใครบางคนเสมอ (เช่นว่า คุณอาจไม่เคยคิดอยากได้ขีปนาวุธนิวเคลียร์ แต่วันหนึ่งมันอาจจะตกลงมาในสนามหลังบ้านของคุณก็ได้) ฉะนั้นแล้ว จงรับรู้ไว้เถอะว่าดีไซน์ก็เหมือนคู่ชีวิตนั่นแหละ คุณต้องวุ่นวายอยู่กับมันทุกวัน ไม่ทางตรงก็ทางอ้อม ไม่คุณเลือกมัน มันก็เลือกคุณ

เราลองมองย้อนกลับไปดูประวัติศาสตร์ดีไซน์ที่ดีๆกัน มีงานดีไซน์นับหมื่นแสนที่ถูกสร้างและพัฒนาขึ้นภายใต้ความตั้งใจดี สิ่งเหล่านี้ทำให้มนุษย์โลก (รวมทั้งตัวคุณ) มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ปลอดภัยขึ้น ง่ายขึ้นสบายขึ้น ทุกอย่าง ขึ้นๆๆๆไปหมด ไม่ว่าจะเป็นด้านสถาปัตยกรรม วัฒนธรรมการบริโภค เทคโนโลยีการแพทย์ การคมนาคม หรือการสื่อสาร พูดง่ายๆคือครอบคลุมความต้องการพื้นฐานตามธรรมชาติของมนุษย์แหละ แต่ดีไซน์ทีดีจะยกระดับมันขึ้นไปอีกอย่างถูกต้องตามกาลเทศะ

จากตะเกียงน้ำมันสู่หลอดประหยัดไฟ…
จากครกสู่เบลนเดอร์…
จากเครื่องเล่นแกรมโมโฟนสู่ Apple iPod …
จากรถม้าสู่รถไฟฟ้าBTS…
จากผ้าอ้อมสู่กางเกงแพมเพอร์ส...
ฯลฯ

ต่อไปในอนาคต ใครจะรู้ว่าสิ่งเหล่านี้มันจะถูกต่อยอดไปเป็นอะไรได้อีก แต่ก็นี่ล่ะคืองานที่ดีไซเนอร์ระดับเจ้ายุทธภพเขามุมานะทำกันมาตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน นึกดูสิว่าตั้งแต่เราเกิดมาจนโต โลกแห่งดีไซน์พะเน้าพะนอเอาใจใส่เรามากขนาดไหน

แต่อย่างไรก็ตาม เป็นเรื่องจำเป็นที่ดีไซน์ต้องเติบโตและถูกใช้อย่างเหมาะสมตามบริบทที่เกี่ยวข้องด้วยไม่เช่นนั้นแล้วเรื่องแย่ๆก็อาจเกิดขึ้นกับชีวิตคุณได้เหมือนกัน ในบ้านเรามีตัวอย่างให้เห็นชัดๆอย่างเพียบทั้งที่ดีและแย่ (ขอยกตัวอย่างสามสี่ข้อจากมุมมองของคนกรุง)

ทางเดินสกายวอล์คจากเพลินจิตถึงสยาม - ดีไซน์ได้เรื่อง
สะดวกมากทั้งต่อนักท่องเที่ยว นักช้อป และคนทั่วไปที่ต้องทำธุระละแวกนั้น ประหยัดเวลาและน้ำมันรถไม่โดนแดดโดนฝน หลีกเลี่ยงรถติดได้

ถนนและสะพานข้ามแยกบริเวณห้าแยกลาดพร้าว - ดีไซน์ไม่เอาเรื่อง
สับสนจนอาจเกิดอันตราย ถ้าใครไม่คุ้นชินเส้นทาง รับรองว่าเข้าเลนผิดๆถูกๆแน่นอน เสี่ยงต่อการถูกตำรวจจับ หรือไม่ก็เฉี่ยวชนเกิดอุบัติเหตุ (รถแท็กซี่ตั้งชื่อเล่นให้แล้วว่าห้าแยกปัญญาอ่อน)

ถุงใส่ของร้อนแบบมีหูหิ้ว (กาแฟโบราณ) - ดีไซน์ได้เรื่อง
ไม่ต้องเปลืองหนังสติ๊กอีกต่อไป หิ้วกลับบ้านและเดินกินได้อย่างสะดวก

ถุงพลาสติกก๊อบแก๊บแบบเจาะรูรั่ว - ดีไซน์ไม่เอาเรื่อง
กลัวอะไรแบบไร้สาระ ทำให้สิ้นเปลืองโดยใช่เหตุ เพราะถุงจะใช้ได้ครั้งเดียว แทนที่จะนำไปใช้เป็นถุงขยะต่อได้

หม้อสุกี้ส่วนตัวขนาดเล็ก - ดีไซน์ได้เรื่อง
เดี๋ยวนี้การกินสุกี้ไม่ใช่กิจกรรมครอบครัวเสมอไป ฉะนั้นถ้าอยากไปกินคนเดียวหรือกับแฟนสองคน คุณก็ทำได้

ป้ายรถเมล์อัจฉริยะ - ดีไซน์ไม่เอาเรื่อง
ด้วยความที่กรุงเทพรถติดมาก เป็นไปไม่ได้ที่จะทำนายเวลาที่รถเข้าจอดป้ายได้แม่นยำ

ไม้แบดตียุงไฟฟ้า - ดีไซน์ได้เรื่อง
เป็นการประยุกต์ดีไซน์ของไม้ตีแมลงวันที่เหมาะสมกับความเป็นจริง เพราะเดี๋ยวนี้ยุงเยอะกว่าแมลงวันอีก

ครีมหน้าขาว - ดีไซน์ไม่เอาเรื่อง
สร้างทัศนคติผิดๆในสังคมว่าหน้าขาวคือสวย บ้านเราแดดแรงขนาดนี้ ถ้าคนทำงานกลางแดด หน้ามันจะขาวได้ยังไง (ถ้าทำได้ คงต้องใช้เคมีแรงมาก) ควรทำครีมหน้าดำสม่ำเสมอ หรือหน้าทนสิ่งสกปรกจะดีกว่า

ในบ้านเมืองเรานี้ยังมีทรัพยากรและของดีอีกมากที่รอการสัมผัสจากพลังของดีไซน์อยู่ สิ่งดีเหล่านี้มันฝังอยู่ในจิตวิญญาณของเราๆท่านๆทุกคน แค่มันไม่เคยถูกนำมาเพิ่มพลัง เท่านั้นเอง ที่ผ่านมาเรามัวขี้เกียจ คิดแต่จะรับเอาพลังของคนอื่นมาใช้ ไปๆมาๆเลยตกเป็นทาสเสพติดพลัง (สมอง) ของคนอื่นเขา แม่ค้าส้มตำคนหนึ่งบอกเราว่าโลกาภิวัฒน์นี่แหละทำให้คนไทยติดนิสัยคิดไม่เป็น เป็นแต่ลอก
คุณว่าจริงไหม มันใช่ความผิดของโลกาภิวัฒน์หรือ?

วันนี้ ในยุคที่โลกทั้งโลกได้ก้าวเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจเชิงสร้างสรรค์ (Creative Economy) บทบาทของดีไซน์ความคิดและการรับรู้ต่อดีไซน์มีความสำคัญยิ่งยวดอย่างปฏิเสธไม่ได้ ถ้าเราเชื่อมั่น (อย่างที่คนทั้งโลกเขาเชื่อ)ว่า ดีไซน์คือปัจจัยที่จะพัฒนาชีวิตในทุกๆด้านให้ดีขึ้นจริง (ไม่แต่เฉพาะด้านสุนทรียศาสตร์หรือเศรษฐศาสตร์)

ทุกคนในโลกรวมทั้งตัวคุณย่อมสามารถจะใช้ดีไซน์เพื่อผลลัพธ์ดังกล่าวได้ เริ่มต้นจากตัวเอง บ้านช่องที่อาศัยเอาแค่เรื่องใกล้ตัวก่อนก็ได้ ลองสังเกตดู สมัยพ่อแม่เรายังเด็ก เขาเคยคิดเอาถ้วยข้าวต้มใส่น้ำก๊อกไปรองขาตู้กับข้าวเพื่อไม่ให้มดขึ้น เคยคิดเอามอเตอร์ไปติดรถสามล้อถีบ พวกนี้คือหลักฐานของวิวัฒนาการทางดีไซน์ทั้งสิ้น ภูมิปัญญาจากวันวานนั้นรอคอยการต่อยอดจากคนรุ่นหลังอยู่เสมอ ขอแค่เราต้องไม่หยุดคิดที่จะทำที่จะใช้ และสนับสนุนการเติบโตเหล่านี้ เพราะในโลกโลกาภิวัฒน์ เมื่อเราหยุด นั่นคือเราถอยหลัง เป็นสัจธรรมที่คุณๆก็รู้

สิ่งสำคัญที่สุดคือ เราหยุดบริโภคดีไซน์ไม่ได้ ฉะนั้นจงเริ่มต้นด้วยการเปิดรับและเข้าใจถึงอิทธิพลของมันเสียแต่วันนี้ เราจะได้ควบคุมและใช้มันได้อย่างเหมาะสมเพื่ออนาคต (ที่ดีกว่า) ของเราเอง


« Back to Result

  • Published Date: 2007-10-08
  • Resource: www.tcdcconnect.com
  • Made here on earth พื้นที่งานช่างที่สร้างจากสติ
  • จับตามอง “วอร์ซอ” เมืองหลวงแห่งประเทศโปแลนด์ อดีตเมืองที่เกือบจะหายไปจากแผนที่โลก ด้วยเหตุความเสียหายที่ได้รับจากสงครามโลกครั้งที่ 2 แต่ขณะนี้ วอร์ซอคือเมืองที่กำลังถูกพูดถึงในฐานะ “Cool Destination” ที่น่าจับตามองมากที่สุดในยุโรป
  • สำรวจมุมมองนักคิด “ดร.วสุ โปษยะนันทน์” สถาปนิกผู้เชี่ยวชาญด้านการอนุรักษ์โบราณสถาน จากสำนักสถาปัตยกรรม กรมศิลปากร ผู้ที่บอกให้เราเข้าใจว่า คุณค่าและความหมายคือจุดเริ่มต้นของการอนุรักษ์และการจัดการโบราณสถานอย่างยั่งยืน
  • เพื่อนหญิงพลังหญิงในภาพประกอบของ Superfah Jellyfish
  • สีสันที่เป็นตัวเองของ Mana Dkk
  • ความสูงวัยไม่ใช่เรื่องตัวเลขของอายุที่น่ากลัวอีกต่อไป การค้นหารูปแบบความสุขในแบบของตัวเองบวกกับอัพเดทเทรนด์การมีอายุยืนผ่านหนังสือหรือบทความออนไลน์ ช่วยเพิ่มบทสนทนาระหว่างคนรุ่นเรา รุ่นพ่อ และรุ่นแม่ปู่ย่าตายาย TCDC Resource Center จึงอยากบอกต่อหนังสือดีที่ว่าด้วยเรื่อง “สูงวัย” ที่เรายังไม่รู้อีกมากมาย
  • Yim Lek Lek งานกระดาษสร้างรอยยิ้ม ด้วยความฝันเพื่อตัวเองและผู้อื่น
  • เมื่อนิยามของคำว่าสูงวัยได้เปลี่ยนไปจากเดิม ซึ่งเห็นได้จากวิถีชีวิตอันน่าสนใจของผู้สูงวัยที่ไม่ยอมแพ้ต่อข้อจำกัดของร่างกาย หากแต่ลุกขึ้นมายอมรับธรรมชาติและอยู่อย่างมีความหมายและไม่มองว่าตนเป็นภาระของสังคม จนบางคนเป็นถึงแฟชั่นไอคอน นักเขียน นักแสดง กระทั่งการมีทางเลือกการทำกิจกรรมมากมายเพื่อตอบโจทย์เขาเหล่านั้น อย่างเช่นคลาสโยคะหลักสูตรผู้สูงวัย เป็นต้น
  • จากสถิติพบว่า สิงคโปร์มีประชากรผู้สูงอายุ (อายุมากกว่า 60 ปี) เป็นจำนวนสูงที่สุดในเอเชีย (รองลงมาเป็นไทย) ทำให้ภาครัฐได้วางแผนและพัฒนาระบบต่างๆเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ผ่านนโยบายการเป็นประเทศ 'Nation for All Age' โดยมีการลงมือทำที่หลากหลาย โดยเฉพาะการพัฒนาพื้นที่ของเมืองมารีน พาเหรด ที่ได้รับการพัฒนาให้เป็น City for All Ages (CFAA)
  • ในอีกไม่ช้า คำว่า “สูงวัย” จะใช้กำหนดอะไรไม่ได้ เพราะสังคมผู้สูงอายุในวันนี้เต็มไปด้วยภาพของคนสูงวัยที่ตื่นตัวพร้อมทำงาน เริ่มต้นทดลองใช้โซเชียลมีเดีย ออกไปท่องเที่ยวพร้อมลูกหลาน รวมถึงการเกิดปรากฏการณ์ “หกศูนย์อีกครั้ง” (Second sixties) ที่กำลังกลับมา แล้วเราจะออกแบบชีวิตอย่างไรหากวันข้างหน้าเราจะเป็นส่วนหนึ่งของสังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มรูปแบบ เพื่อให้ในอนาคตที่ใกล้ถึงนี้ ไม่มีคำว่าสูงวัยมาเป็นข้อจำกัดในการใช้ชีวิตได้อีกต่อไป