Creative Knowledge

« Back to Result | List

Creative Space Workshop: Re-Inventing the Vernacular – ปรับกระบวนคิดใหม่ให้วัสดุบ้านๆ โดย all(zone)

เรื่อง: อาศิรา พนาราม

“สถาปัตยกรรมไม่เปลี่ยน...หากวัสดุไม่เปลี่ยน”

ถ้าดูจากผลงานที่เป็น “ซิกเนเจอร์” ของ all(zone) ก็ต้องบอกว่า บริษัทสถาปนิกนี้เขาโปรดปรานและถนัดการนำวัสดุไทยแบบ Modular (ที่หาได้โดยทั่วไป) มาออกแบบการใช้งานใหม่ให้มีความล้ำสมัยและแตกต่าง

ในเวิร์คชอปครั้งนี้ all(zone) ได้ชวนว่าที่สถาปนิกและนักออกแบบมาร่วมกันหา “มุมมองใหม่” ให้กับวัสดุก่อสร้างธรรมดาๆ 3 ชนิด อันได้แก่ อิฐบล็อก (Concrete block), อิฐดินเผา (Terracotta brick) และลูกระเบียงหรือช่องลมเซรามิก (Ceramic Unit) ผ่านกระบวนการ Inventory ซึ่งเป็นการคิดใหม่จากสิ่งที่มีผู้คิดและทำมาแล้ว (โดยค้นคว้าว่า สิ่งที่เราเลือกขึ้นมานั้นได้เคยถูกผลิต ถูกใช้งาน หรือมีพัฒนาการมาแล้วอย่างไร เพื่อนำมาคิดต่อว่าเราจะทำอะไรที่ดีขึ้นหรือต่างออกไปได้บ้าง

วิทยากรของ all(zone) แนะนำกระบวนการ Inventory ใหักับผู้ร่วมเวิร์คชอปโดยยกตัวอย่าง “เก้าอี้พลาสติก PP” ว่ามันถูกผลิตอย่างไร ผลิตที่ไหนบ้าง และโลกนี้มีการออกแบบใดๆ ที่เกี่ยวข้องกับเก้าอี้ชนิดนี้บ้าง ซึ่งก็ได้ค้นพบว่า มีเก้าอี้ PP ลายไม้แกะสลัก, เก้าอี้ PP ลายเหล็กดัด, เก้าอี้โยก PP, เก้าอี้ PP ที่ทำเป็นงานศิลปะเชิงเสียดสี ฯลฯ ซึ่งเมื่อค้นคว้ามากขึ้นเราก็สามารถจัดหมวดหมู่ และมองเห็นความคิดของผู้คนที่มีต่อเก้าอี้ PP ในภาพกว้าง จากนั้น จึงนำไปสู่การสร้างกรอบการค้นคว้าที่เราสนใจ เพื่อเป็นทิศทางที่จะนำไปต่อยอดสู่การออกแบบเก้าอี้ PP ขึ้นใหม่

วิทยากรของ all(zone) เล่าว่า กระบวนการ Inventory อาจจะเริ่มจับที่ตัววัสดุก่อนแล้วขยายผลต่อ หรืออาจจะถอยจากตัววัสดุไปจับที่แนวคิดก่อน แล้วค่อยกลับมาหาความเป็นไปได้ (ในการออกแบบ) ร่วมกับวัสดุนั้นๆ ซึ่งสำหรับในเวิร์คชอปนี้ all(zone) จะเลือกใช้วิธีหลัง

เวิร์คชอปครั้งนี้แบ่งการทำงานออกเป็น 3 ช่วง คือ
ช่วงแรก : ผู้เข้าร่วมฯ เสนอแนวคิดและวัสดุที่ตนสนใจ จากนั้น วิทยากรให้คำแนะนำเพื่อไปค้นคว้าต่อ
ช่วงที่สอง : ผู้เข้าร่วมฯ กลับไปค้นคว้าเพิ่มเติมเอง แล้วนำเสนอภาพหรือข้อมูลที่พบเจอผ่านทาง Group ใน Facebook (ซึ่งเปิดขึ้นมาเฉพาะกิจ) เพื่อให้วิทยากรช่วยแนะแนวความคิดให้เป็นรูปเป็นร่าง จากนั้นผู้เข้าร่วมฯ ก็เตรียมผลงานเป็น Inventory 9 ชิ้น และสิ่งที่คิดต่อยอดขึ้นใหม่อีก 1 ชิ้นเพื่อนำเสนอ
ช่วงที่สาม : 3 วันต่อมา ผู้เข้าร่วมฯ กลับมาพบกันอีกครั้งพร้อม Inventory ของตนเอง และไอเดียใหม่ที่จะนำเสนอ

ตัวอย่างผลงานจากผู้เข้าร่วมเวิร์คชอป
แนวคิด - ช่องแสง
วัสดุ - อิฐบล็อก
ผู้เข้าร่วมเวิร์คชอปท่านนี้มีความสนใจเรื่อง “ช่องแสง” เขาได้แตกความคิดไปกับวัสดุต่างๆ เช่น
ช่องแสงเกิดจากอะไรบ้าง > จากอิฐช่องลม > จากเหล็กดัดที่มีลวดลายทำให้ได้แสงเงาสวยงาม > จากผ้าและไม้สานแบบโอริกามิ เปิด-ปิดได้
การผลิตช่องแสงมีอะไรบ้าง > อิฐบล็อกช่องแสงสำหรับบ้านดิน > อิฐคอนกรีตโปร่งแสงโดยผสมใยแก้วนำแสงหรือใช้เคมีร่วมกับแม่พิมพ์ให้มีรูพรุน
แสงเงาและลวดลายที่เกิดจากช่องแสงทำให้นึกถึงแนวคิดอะไรบ้าง > ความลวงตา (blur) > มายา

ความลวงตาเกิดจากการจัดวางรูปแบบ เช่น หากเรียงอิฐแบบเฉียง เมื่อมองต่างมุมก็จะทำให้เกิดภาพลวงตาที่เปลี่ยนไป หรือหากเรียงเฉียงให้ห่างกันขึ้น ก็จะทำให้เกิดกำแพงที่ด้านหนึ่งทึบอีกด้านหนึ่งโปร่ง หรือหากเปลี่ยนวัสดุ สลับสีที่เข้ม - อ่อนต่างกัน ก็จะทำให้ภาพดูน่าสนใจยิ่งขึ้น วิธีการคิดเช่นนี้ จะช่วยเปลี่ยนของราคาถูกให้ดูมีราคามากขึ้น

ความคิดเรื่อง “ลวงตา” ที่ผู้เข้าร่วมเวิร์คชอปท่านนี้ค้นพบจากกระบวนการ Inventory ทำให้เขาสามารถต่อยอดไปสู่การออกแบบ “อิฐคอนกรีตนูนต่ำ” ที่จะสร้างแสงเงาได้ในตัวเอง (ด้วยการเล่นกับแสง เงา และสี) โดยทางวิทยากรก็ชื่นชมว่า เป็นแนวคิดที่มีศักยภาพมาก ควรนำไปพัฒนาต่อให้เป็นจริงขึ้นมา

“การคิดผ่านกระบวนการ Inventory จะทำให้สถาปนิกที่ต้องทำงานกับวัสดุก่อสร้างไม่เพิกเฉยต่อวัสดุราคาถูก แต่จะหาวิถีทางใหม่ๆ ที่จะใช้มันอย่างสร้างสรรค์ หรืออาจพยายามออกแบบมันขึ้นใหม่โดยต่อยอดจากสิ่งเดิมๆ ซึ่งถือเป็นการเพิ่มตัวเลือกให้กับวงการสถาปัตยกรรม ณ ปัจจุบันได้” - all(zone)

** Creative Space Workshop: Re-Inventing the Vernacular – ปรับกระบวนคิดใหม่ให้กับวัสดุบ้านๆ โดย all(zone) เป็นส่วนหนึ่งของงานการชุมนุมทางความคิดประจำปี Creativities Unfold, Bangkok 2011


« Back to Result

  • Published Date: 2012-02-01
  • Resource: www.tcdcconnect.com
  • Made here on earth พื้นที่งานช่างที่สร้างจากสติ
  • จับตามอง “วอร์ซอ” เมืองหลวงแห่งประเทศโปแลนด์ อดีตเมืองที่เกือบจะหายไปจากแผนที่โลก ด้วยเหตุความเสียหายที่ได้รับจากสงครามโลกครั้งที่ 2 แต่ขณะนี้ วอร์ซอคือเมืองที่กำลังถูกพูดถึงในฐานะ “Cool Destination” ที่น่าจับตามองมากที่สุดในยุโรป
  • สำรวจมุมมองนักคิด “ดร.วสุ โปษยะนันทน์” สถาปนิกผู้เชี่ยวชาญด้านการอนุรักษ์โบราณสถาน จากสำนักสถาปัตยกรรม กรมศิลปากร ผู้ที่บอกให้เราเข้าใจว่า คุณค่าและความหมายคือจุดเริ่มต้นของการอนุรักษ์และการจัดการโบราณสถานอย่างยั่งยืน
  • เพื่อนหญิงพลังหญิงในภาพประกอบของ Superfah Jellyfish
  • สีสันที่เป็นตัวเองของ Mana Dkk
  • ความสูงวัยไม่ใช่เรื่องตัวเลขของอายุที่น่ากลัวอีกต่อไป การค้นหารูปแบบความสุขในแบบของตัวเองบวกกับอัพเดทเทรนด์การมีอายุยืนผ่านหนังสือหรือบทความออนไลน์ ช่วยเพิ่มบทสนทนาระหว่างคนรุ่นเรา รุ่นพ่อ และรุ่นแม่ปู่ย่าตายาย TCDC Resource Center จึงอยากบอกต่อหนังสือดีที่ว่าด้วยเรื่อง “สูงวัย” ที่เรายังไม่รู้อีกมากมาย
  • Yim Lek Lek งานกระดาษสร้างรอยยิ้ม ด้วยความฝันเพื่อตัวเองและผู้อื่น
  • เมื่อนิยามของคำว่าสูงวัยได้เปลี่ยนไปจากเดิม ซึ่งเห็นได้จากวิถีชีวิตอันน่าสนใจของผู้สูงวัยที่ไม่ยอมแพ้ต่อข้อจำกัดของร่างกาย หากแต่ลุกขึ้นมายอมรับธรรมชาติและอยู่อย่างมีความหมายและไม่มองว่าตนเป็นภาระของสังคม จนบางคนเป็นถึงแฟชั่นไอคอน นักเขียน นักแสดง กระทั่งการมีทางเลือกการทำกิจกรรมมากมายเพื่อตอบโจทย์เขาเหล่านั้น อย่างเช่นคลาสโยคะหลักสูตรผู้สูงวัย เป็นต้น
  • จากสถิติพบว่า สิงคโปร์มีประชากรผู้สูงอายุ (อายุมากกว่า 60 ปี) เป็นจำนวนสูงที่สุดในเอเชีย (รองลงมาเป็นไทย) ทำให้ภาครัฐได้วางแผนและพัฒนาระบบต่างๆเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ผ่านนโยบายการเป็นประเทศ 'Nation for All Age' โดยมีการลงมือทำที่หลากหลาย โดยเฉพาะการพัฒนาพื้นที่ของเมืองมารีน พาเหรด ที่ได้รับการพัฒนาให้เป็น City for All Ages (CFAA)
  • ในอีกไม่ช้า คำว่า “สูงวัย” จะใช้กำหนดอะไรไม่ได้ เพราะสังคมผู้สูงอายุในวันนี้เต็มไปด้วยภาพของคนสูงวัยที่ตื่นตัวพร้อมทำงาน เริ่มต้นทดลองใช้โซเชียลมีเดีย ออกไปท่องเที่ยวพร้อมลูกหลาน รวมถึงการเกิดปรากฏการณ์ “หกศูนย์อีกครั้ง” (Second sixties) ที่กำลังกลับมา แล้วเราจะออกแบบชีวิตอย่างไรหากวันข้างหน้าเราจะเป็นส่วนหนึ่งของสังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มรูปแบบ เพื่อให้ในอนาคตที่ใกล้ถึงนี้ ไม่มีคำว่าสูงวัยมาเป็นข้อจำกัดในการใช้ชีวิตได้อีกต่อไป