Articles

« Back to Result | List

สถาปัตยกรรมลอยน้ำและเมืองใหม่ในอนาคต (อันใกล้)

เรื่อง : อาศิรา พนาราม

สถาปัตยกรรมลอยน้ำกำลังจะกลายเป็น “วิถีใหม่” ที่สถาปนิกทั้งหลายต้องนำมาคิดและพัฒนาต่อเพื่อแก้ปัญหาการจัดการเมืองในช่วง 50 ปีข้างหน้า ลองสังเกตดูสิว่า ปัจจุบันมีเมืองใหญ่มากมายแค่ไหนที่อยู่เลียบชายฝั่งทะเล และเมืองที่แออัดทะลักทะล้นเหล่านี้ก็ต้องการ “ขยายเมือง” ไปพร้อมๆ กับการ “รับมือกับระดับน้ำทะเล” ที่กำลังสูงขึ้นทุกที

ยิ่งได้เห็นภาพข่าวอุทกภัยระดับรุนแรงที่เกิดขึ้นในหลายประเทศทั่วโลก ยิ่งทำให้อดคิดไม่ได้ว่า อันตรายจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) ซึ่งเป็นผลมาจากกิจกรรมทั้งทางตรงและทางอ้อมของมนุษย์นั้น กำลังส่งผลสะท้อนกลับมาสู่ต้นตอตัวผู้กระทำ และมันกำลังย่างกรายเข้าใกล้ตัวเราเข้ามาทุก

วิถีใหม่แห่งการอยู่อาศัย
“เนเธอร์แลนด์” คือ ประเทศในทวีปยุโรปที่มีพื้นที่ไม่ใหญ่โต บวกกับมีภูมิประเทศต่ำกว่าระดับน้ำทะเลมาก ทำให้ต้องประสบกับปัญหาน้ำท่วมปีปีละหลายๆ ครั้ง ด้วยความต้องการที่จะแก้ปัญหานี้ เนเธอแลนด์จึงเป็นประเทศแรกที่พัฒนาเทคโนโลยีการก่อสร้างและถมทะเลเพื่อขยายแผ่นดินออกไปสู่มหาสมุทร และล่าสุดก็กำลังเป็นประเทศแรก (อีกแล้ว) ที่คิดค้นพัฒนา “สถาปัตยกรรมลอยน้ำ” ขึ้นมา ปัจจุบัน มีองค์กรและบริษัทสถาปนิกหลายแห่งในเนเธอร์แลนด์ที่กำลังเร่งศึกษาวิจัยในเรื่องนี้ เหตุเพราะพวกเขาตระหนักแล้วว่า สิ่งที่พวกเขากำลังเผชิญอยู่อาจไม่ใช่แค่ปัญหาระดับประเทศ แต่มันกำลังจะกลายเป็นปัญหาระดับโลกในอนาคตอันใกล้

แนวคิดเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมลอยน้ำกำลังถูกพัฒนาเข้าใกล้ความจริงมากขึ้นเรื่อยๆ Waterstudio คือ กลุ่มสถาปนิกที่นำแนวคิดนี้ออกเผยแพร่ผ่านสื่อสู่สาธารณชนเป็นกลุ่มแรกๆ ด้วยภารกิจหลักที่สอดคล้องกับปัญหาตั้งต้นที่กล่าวไปแล้ว Waterstudio ได้ผุดโครงการต้นแบบขึ้นมากมาย (ทั้งเพื่อการศึกษาทดลองและเพื่อการพาณิชย์) มีตั้งแต่ภาพ “ต้นแบบ 3 มิติ” ไปจนถึงการสร้าง “บ้านตัวอย่าง” ที่ทำให้ทุกคนได้ประจักษ์ว่า การก่อสร้างบ้านลอยน้ำนั้นสามารถเป็นไปได้จริงๆ

ภูมิสถาปนิกนาม Koen Olthuis คือ หนึ่งในผู้ก่อตั้ง Waterstudio เขาคนนี้มุ่งศึกษาและวิจัยการทำโครงสร้างสถาปัตยกรรมลอยน้ำและการวางผังเมืองลอยน้ำโดยคำนึงถึงปัจจัยแวดล้อมต่างๆ มากมาย (ทั้งในแง่ของการออกแบบ สังคมศาสตร์ และเศรษฐศาสตร์) ทั้งนี้ก็เพื่อปูทางสู่วิถีการออกแบบแห่งโลกอนาคต ซึ่ง Koen Olthuis ได้เสนอแนวคิดแหกกฏที่ว่า หากมนุษย์โลกสามารถเคลื่อนที่มาใช้ชีวิตอยู่บนพื้นน้ำแล้ว ...พวกเขาอาจจะปลอดภัยกว่า

Koen Olthuis เคยได้รับเลือกจากนิตยสาร Time ให้เป็นหนึ่งใน 122 บุคคลที่ทรงอิทธิพลที่สุดในโลก เพราะแนวคิดนี้ของเขาทำให้ผู้คนในวงกว้างได้ตื่นตัวกับผังเมืองใหม่ที่อาจเกิดขึ้นจริงในโลกอนาคต

Koen อธิบายการทำงานของโครงสร้างลอยน้ำนี้ว่า “โครงสร้างพื้นฐานนั้นเกิดจากการนำบล็อกโฟมใหญ่ๆ จำนวนมากมาเรียงต่อกันหลายๆ ชั้น แล้วประกบขอบแต่ละด้านด้วยแผ่นคอนกรีต พื้นด้านบนเป็นคอนกรีตเสริมเหล็กที่มีความแข็งแรงมั่นคง และโครงสร้างนี้จะลอยขึ้นลงตามระดับน้ำที่เปลี่ยนแปลง”

เขาเริ่มการสร้างบ้านตัวอย่างที่มีโครงเหล็กยึดอยู่ใต้น้ำและสวมโครงสร้างนี้ลงไปให้ขยับขึ้นลงได้ (หากต้องการให้บ้านอยู่กับที่) แต่ในขณะเดียวกันก็ยังออกแบบให้โครงสร้างนี้เป็นอิสระเคลื่อนที่ได้ และยังเชื่อมต่อกับโครงสร้างข้างเคียงไปได้เรื่อยๆ จนสามารถกลายเป็นอาณาจักรย่อมๆ เลยทีเดียว ในที่สุดแล้วโครงสร้างลอยน้ำนี้สามารถนำไปพัฒนาต่อเป็นอะไรก็ได้ที่ลอยน้ำ อาทิเช่น ถนน อพาร์ทเมนท์ ซูเปอร์มาร์เก็ต สนามบิน หรือแม้แต่กระทั่งเมืองลอยน้ำ (ขณะนี้ Waterstudio กำลังวางแผนก่อสร้างเมืองทั้งเมืองให้ลอยน้ำและเคลื่อนที่ได้)

“ประเทศลอยน้ำ” อีกแนวคิดเพื่อสังคมใหม่
อันที่จริงแม้แต่การสร้าง “ประเทศลอยน้ำ” ก็เป็นไอเดียที่มีคนเคยคิดกันอย่างจริงจังมาแล้ว โดย Patri Friedman ผู้ก่อตั้ง The Seastead Institute (TSI) ซึ่งมีภารกิจหลักเพื่อจัดตั้งชุมชนในมหาสมุทรที่มีความถาวรและเป็นไท สร้างความรุ่งเรืองแก่ชุมชนนั้น และส่งเสริมนวัตกรรมด้านระบบการเมืองและสังคม

TSI ไม่ได้มีความคิดตั้งต้นมาจากการแก้ปัญหาด้านที่อยู่อาศัยหรือเพื่อรับมือกับอุทกภัย แต่เกิดขึ้นเพื่อตอบสนองแนวคิดทางสังคมและการเมืองที่เป็นอิสระ โดยสร้างประเทศขนาดจิ๋วที่เป็นอิสระ ไม่ขึ้นต่อประเทศใดๆ เป็นที่รวมของผู้คนกลุ่มย่อยที่มีแนวคิดเหมือนกันอยู่ภายใต้อธิปไตยที่กำหนดขึ้นเอง แนวคิดนี้ไม่ใช่เรื่องหลุดโลก เพราะมีคนเคยก่อตั้งประเทศเล็กๆ ที่เป็นอิสระมาแล้ว ส่วนโครงการของ TSI ก็ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ เพราะมีผู้คนเห็นดีเห็นงามถึงขนาดบริจาคเงิน 500 ล้านดอลล่าร์เพื่ออุดหนุน TSI มาแล้วเช่นกัน

แต่ไม่ว่าการ “ออกทะเล” ไปอาศัยอยู่บนน้ำจะถูกคิดค้นพัฒนาขึ้นเพื่อเหตุผลใดก็ตาม มันก็ดูจะเป็นแนวทางแก้ปัญหาในการอยู่ร่วมกัน “ระหว่างมนุษย์กับมนุษย์” และ “มนุษย์กับธรรมชาติ” นั่นเอง ... เชื่อว่าอีกไม่นานเกินครึ่งศตวรรษเราคงได้เห็นวิถีใหม่แห่งการใช้ชีวิตบนผืนน้ำเกิดขึ้นจริงเป็นรูปธรรมแน่

อ้างอิง:
www.waterstudio.nl
http://seasteading.org/

http://patrifriedman.com/projects/seastead/seastead.html

บทความเรื่อง “DIY: ประเทศเราสร้างเองได้” โดย ปกป้อง จันวิทย์, คอลัมน์กลับหลังหัน นิตยสาร ค. คน ฉบับกรกฎาคม 2553


« Back to Result

  • Published Date: 2011-04-27
  • Resource: www.tcdcconnect.com