Articles

« Back to Result | List

Created in China ทิศทางการสร้างเศรษฐกิจจีนยุคใหม่


ที่มา http://www.flickr.com/photos/jsolomon/858206878/sizes/o/

ถึงแม้ว่าการพัฒนาอุตสาหกรรมที่ใช้ความคิดสร้างสรรค์จะเริ่มและเติบโตจากประเทศพัฒนาแล้ว แต่ประเทศกำลังพัฒนาก็กำลังเร่งเพิ่มตัวเลขการส่งออกสินค้าอุตสาหกรรมดังกล่าวให้มากขึ้นทุกขณะเช่นกัน โดย UNCTAD ได้รายงานตัวเลขการส่งออกสินค้าอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ของประเทศกำลังพัฒนาที่เพิ่มจาก 29% ในปี 1996 เป็น 41% ในปี 2005 โดยมีจีนเป็นผู้ส่งออกสินค้าอุตสาหกรรมสร้างสรรค์รายใหญ่ที่สุดซึ่งครองตลาดอยู่ถึง 19% ของสัดส่วนการส่งออกสินค้าอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ทั้งหมดในตลาดโลก

ถึงแม้ว่าตัวเลขดังกล่าว ส่วนหนึ่งจะเป็นผลพวงจากการเป็นฐานการผลิตให้กับนักลงทุนต่างประเทศ แต่อีกส่วนก็เป็นผลงานจากการที่รัฐบาลจีนเล็งเห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ และได้ระบุไว้เป็นใจความสำคัญในแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 11 ซึ่งรัฐบาลจีนได้ทุ่มงบประมาณมหาศาลในการจัดตั้งสาธารณูปโภคต่างๆ เพื่อส่งเสริมอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาการศึกษาด้านการออกแบบที่ผลิตนักออกแบบออกสู่ตลาดปีละกว่า 10,000 คน การจัดตั้งเขตอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ในเมืองเศรษฐกิจหลายเมือง การเปลี่ยนพื้นที่โรงงานร้างให้เป็นศูนย์สร้างสรรค์ การจัดตั้งโปรแกรมให้การสนับสนุนทางด้านการเงิน (Financial Incubation) แก่ผู้ประกอบการ รวมถึงการกระตุ้นให้เกิดความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชนในการลงทุนพัฒนาอุตสาหกรรมสร้างสรรค์

จากการผลักดันนโยบายส่งเสริมการลงทุนจากภาคเอกชน ทำให้เฉพาะในเซี่ยงไฮ้เมืองเดียว มีการจัดตั้งเขตอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ขึ้นมากถึง 75 แห่ง มีพื้นที่รวมกว่า 2.2 ล้านตารางเมตร แบ่งเป็นที่ตั้งของบริษัท 3,000 แห่ง จาก 30 ประเทศ ส่งผลให้อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ของเซี่ยงไฮ้มีอัตราการเติบโตถึง 18% ในปี 2005

ในปี 2002 รัฐบาลจีนได้จัดตั้งเขตศิลปะต้าชานชื่อขึ้นในเมืองปักกิ่ง โดยจัดสร้างเป็นคอมเพล็กซ์เพื่อดึงดูดศิลปินและธุรกิจการพิมพ์ ซึ่งคอมเพล็กซ์ขนาด 5 แสนตารางเมตรที่ว่านี้ เรียกสั้นๆ ว่า "Factory 798" ตามชื่อของโรงผลิตยุทโธปกรณ์ทางทหารในเขตนี้ที่สร้างขึ้นในทศวรรษที่ 50 และด้วยความสำเร็จอย่างงดงามในการจัดนิทรรศการและกิจกรรมต่างๆ รวมถึง Beijing Biennale ครั้งแรกในปี 2003 ทำให้เขตศิลปะแห่งนี้ได้รับการผลักดันให้เป็นศูนย์กลางด้านศิลปะและการสร้างสรรค์ของจีนในเวลาต่อมา ทั้งนี้ Factory 798 เป็นเพียงหนึ่งในสิบสองเขตอุตสาหกรรมสร้างสรรค์และนวัตกรรมของปักกิ่ง ตามเป้าหมายในแผนพัฒนาฯ ที่เทศบาลนครปักกิ่งได้วางแผนให้อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ของเมืองสร้างมูลค่าคิดเป็นสัดส่วน 12% ของจีดีพีให้ได้ภายในปี 2010 

และเนื่องจาก "วัฒนธรรม" คือปัจจัยการผลิต (Cultural Factor of Production) ที่สำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจบนพื้นฐานความคิดสร้างสรรค์ ดังนั้น เมื่อความรุ่มรวยของวัฒนธรรมตะวันออกผสานเข้ากับความหลากหลายทางภูมิศาสตร์และประวัติศาสตร์ จึงไม่น่าแปลกใจที่เศรษฐกิจจีนจะพัฒนาอย่างก้าวกระโดดอีกครั้งจากการพัฒนาอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ที่มีเนื้อหาหลักจากอุตสาหกรรมทางวัฒนธรรม

เมื่อลงลึกในรายละเอียด จะเห็นได้ว่า อุตสาหกรรมทางวัฒนธรรมของจีนกำลังอยู่ระหว่างการเปลี่ยนผ่านอย่างรวดเร็ว โดยมีมูลค่าถึง 34 ล้านเหรียญสหรัฐ ในปี 2005 (เติบโต 17%) และแม้ว่าสัดส่วนของจีดีพีจากอุตสาหกรรมทางวัฒนธรรมของจีนจะมีเพียง 2.5% ของมูลค่าเศรษฐกิจทั้งระบบเมื่อเทียบกับประเทศพัฒนาแล้วอย่างอังกฤษที่มีสัดส่วนสูงถึง 10% แต่อุตสาหกรรมดังกล่าวของจีนก็มีอัตราการเติบโตอย่างรวดเร็วในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ด้วยการส่งเสริมอย่างจริงจังของรัฐบาลในการลงทุนด้านสาธารณูปโภคเพื่อสนับสนุนอุตสาหกรรมทางวัฒนธรรมที่สูงถึง 16% ต่อปีระหว่างปี 2001-2006 * 

นี่เป็นเพียงก้าวแรกของจีนในการเปลี่ยนเศรษฐกิจแบบ ‘Made in China’ ให้เป็น ‘Created in China’ เท่านั้น ซึ่งนับได้ว่าเป็นความสำเร็จของการผลักดันการดำเนินนโยบายแบบผสมผสาน (multidisciplinary policies) ที่ได้ผล โดยมีความร่วมมือของกระทรวงพาณิชย์ กระทรวงวัฒนธรรม กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และกระทรวงข้อมูลและการศึกษาเป็นแกนกลาง อย่างไรก็ตาม รัฐบาลจีนยังมีงานต้องทำอีกมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งการผลักดันในเรื่องทรัพย์สินทางปัญญาที่ไม่เพียงแต่รัฐบาลจะต้องเอาจริงเอาจังกับการแก้ปัญหาการละเมิดลิขสิทธิ์โดยคนจีนเท่านั้น แต่ยังต้องกระตุ้นให้คนจีนหันมาให้ความสำคัญกับการปกป้องความคิดของตนเองอีกด้วย

* China’s Creative Industries: Clusters and Performances, Zhen Ye 

หมายเหตุ: นิตยสาร BrandAge ได้ส่งหนังสือขออภัยมายังศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ ในฐานะผู้จัดทำเนื้อหาเว็บไซต์นี้ เรื่องการคัดลอกเนื้อหาบทความนี้ไปใช้ในนิตยสาร BrandAge Essential ฉบับ ‘Creative Economy: The Super Economic Driver’ โดยไม่ได้ระบุแหล่งที่มา

เรื่องโดย: นันทิยา เล็กสมบูรณ์

« Back to Result

  • Published Date: 2009-11-01
  • Resource: www.creativethailand.org