Articles

« Back to Result | List

ไร้เหตุผล?

 

เมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา ผู้เขียนมีโอกาสไปร่วมงาน Social Business Symposium ที่จัดขึ้นโดย Yunus Center at AIT  สมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) แน่นอนว่าบุคคลผู้เป็นไฮไลต์ของงานนั้นจะเป็นใครไปไม่ได้นอกจาก Prof. Muhammad Yunus เจ้าของรางวัลโนเบล สาขาสันติภาพ ประจำปี 2006 และผู้ประกอบการเพื่อสังคมผู้ก่อตั้งธนาคารเพื่อคนจน Grameen Bank นั่นเอง ในวันนั้น Yunus ได้พูดถึงที่มาและเรื่องราวการก่อตั้งของ Grameen Bank และได้เล่าว่าในช่วงเริ่มต้นนั้นคนรอบข้างได้ตั้งคำถามมากมายในสิ่งที่ Yunus คิด และคิดว่ามันเป็นไปไม่ได้ หลายๆ คนมองว่าการปล่อยเงินกู้ให้คนจน ดูเป็นเรื่องที่บ้าบิ่นและไร้เหตุผลอย่างที่สุด โดยเฉพาะการปล่อยเงินกู้ให้กับคนที่ไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน! ทุกๆ อย่างที่ Yunus ต้องการริเริ่มนั้นดูจะสวนกระแสความเชื่อแบบเดิมแทบจะทั้งหมดเลยทีเดียว เมื่อเล่ามาถึงจุดนี้ Yunus ได้ถามกลับมายังผู้เข้าร่วมทุกคนว่า “การที่แบงค์ปล่อยเงินกู้ให้แต่กับคนรวย แทนที่จะปล่อยเงินกู้ให้กับคนที่จำเป็นต้องใช้เงินเป็นเรื่องสมเหตุสมผลแล้วหรือ?” “แนวคิดทางการเงินแบบที่ผ่านมาซึ่งนำเศรษฐกิจโลกไปสู่วิกฤตทางการเงินหลายต่อหลายครั้ง เป็นแนวคิดที่สมเหตุสมผลแล้วหรือ?” “ระบบเศรษฐกิจที่ก่อให้เกิดปัญหาการว่างงาน เป็นระบบที่สมเหตุสมผลแล้วหรือ?”ทุกคนในห้องรวมทั้งผู้เขียนต่างนิ่งเงียบ


© World Economic Forum / flickr

[ธนาคารกรามีน (Grameen Bank) เป็นธนาคารเพื่อผู้ยากไร้แห่งแรกของโลกซึ่งก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 1976 เป้าหมายของธนาคารกรามีนนั้นแตกต่างจากเป้าหมายของธนาคารพาณิชย์ที่มุ่งไปที่การสร้างผลกำไรสูงสุด โดยเป้าหมายของกรามีนคือ การนำบริการของสถาบันการเงินไปสู่คนจน โดยเฉพาะผู้หญิง เพื่อเป็นทุนในการต่อสู้กับความยากจน และสามารถสร้างโอกาสในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของตนได้ นอกจากนี้หลักคิดของกรามีนยังต่างจากธนาคารพาณิชย์ทั่วไป ตรงที่ไม่มองคนจนว่าชอบชักดาบ ไม่มีสมอง หรือมีความเสี่ยงสูงที่จะชำระหนี้ไม่ได้ อาจจะพูดได้ว่าคือมีความเชื่อมั่นในศักยภาพของคนจนในฐานะลูกหนี้ Yunus เชื่อว่า คนจนนั้นต้องต่อสู้กับอุปสรรคนานานัปการเพื่อยังชีพวันต่อวัน ฉะนั้นคนจนคนไหนยังมีชีวิตอยู่ เป็นหลักฐานที่เพียงพอแล้วว่า พวกเขามีความสามารถในการเอาตัวรอดจริงๆ นอกจากการเชื่อมั่นในศักยภาพของตนจนแล้ว กรามีนยังมีกระบวนการอื่นๆ อีกมากมายที่ช่วยเพิ่มศักยภาพในการชำระหนี้และสร้างวินับทางการเงินให้กับคนจน เช่น ลดจำนวนเงินต้นและดอกเบี้ยที่ครบกำหนดชำระในแต่ละงวด (เป็นหลักสิบบาทต่อสัปดาห์) และอนุมัติเงินกู้เป็นกลุ่ม แทนการกู้รายบุคคล เพื่อที่ใช้แรงกดดันทางสังคมของกลุ่มเป็นแรงผลักดันเพื่อให้ลูกหนี้ชำระหนี้ให้ตรงเวลา และการกู้เป็นกลุ่มยังเป็นการส่งเสริมให้คนในกลุ่มช่วยตักเตือนกันเองในการบริหารเงิน ไม่ให้ใช้จ่ายไปกับสิ่งที่ไม่จำเป็นจนเกินไปอีกด้วย]

แม้ว่าทุกสิ่งที่ Yunus พูดมานั้นจะสวนกระแสกับความเชื่อที่ Business school หรือสังคมหล่อหลอมขึ้นมา แต่กลับไม่มีใครสามารถตอบโจทย์ที่ Yunus โยนมาให้ได้ถึงหลายๆ คนจะมองว่าแนวคิดของ Yunus นั้นดูไร้เหตุผล แต่สำหรับ Yunus เองแล้ว ความเชื่อแบบเดิมๆ ที่ถูกหล่อหลอมขึ้นมาในสังคมนั้นต่างหากที่ไร้เหตุผล! และความสำเร็จทั้งหมดของ Grameen Bank ก็แสดงให้โลกได้เห็นแล้วว่าแนวคิดของธนาคารเพื่อชุมชน และ Micro-credit นั้นเป็นสิ่งที่เป็นไปได้ โดยอัตราการคืนเงินของ Grameen Bank นั้นสูงกว่า 90% เลยทีเดียวและยังมีการขยายสาขาไปหลายประเทศทั่วโลกอีกด้วย


คลิ๊กเพื่อดูรูปขนาดเต็ม

[ธนาคาร Grameen สาขานิวยอร์กได้ก่อตั้งขึ้นในเดือนมกราคม 2008 (ปีเดียวกันกับวิกฤตเศรษฐกิจครั้งใหญ่ของอเมริกา และปีเดียวกันกับที่ Lehman Brothers โดนฟ้องล้มละลาย) และจากการดำเนินงานในปีนั้นพบว่า 99.5% ของลูกหนี้ธนาคาร Grameen นั้นชำระหนี้ตรงเวลา]

การเริ่มต้นสิ่งใหม่ๆ ที่ท้าทายกับแนวคิดเดิมๆ นั้นเป็นเรื่องธรรมดาที่อาจจะต้องพบกับการตั้งคำถามมากมายจากคนรอบข้าง ซึ่งแน่นอนว่าแรงกดดันเหล่านี้ โดยเฉพาะแรงกดดันจากคนในครอบครัว คงทำให้ผู้ประกอบการเพื่อสังคมหน้าใหม่หลายคนท้อแท้หรือเกิดความไม่มั่นใจ เนื่องจากโดยธรรมชาติของมนุษย์แล้วมักจะเกิดความรู้สึกไม่มั่นคงกับการก้าวเข้าไปสู่ในเส้นทางที่แปลกแยกจากทางสายหลัก (ถึงแม้จะไม่ได้เป็นคนก้าวเข้าไปเองก็ตาม) แต่ผู้ประกอบการเพื่อสังคมไม่ควรที่จะปล่อยให้คำถามทั้งหลายมาบั่นทอนกำลังใจของตน อย่ายอมให้สิ่งเหล่านี้มาหยุดยั้งการตามฝันหรือการริเริ่มทำสิ่งใหม่ที่นอกกรอบจากแนวคิดแบบเดิมๆ บางครั้งหากเห็นว่าเหตุผลของสังคมไม่ตอบโจทย์การดำเนินชีวิตของเรา ก็คงจะไม่ผิดนักที่จะลองเป็นคนไร้เหตุผล แล้วเริ่มลงมือทำในสิ่งที่เราเชื่อตั้งแต่วันนี้!


« Back to Result

  • Published Date: 2012-07-30
  • Resource: www.creativethailand.org