Creative Knowledge

« Back to Result | List

สูตรลับความสำเร็จของ “ธรรมนูญครอบครัว”

เรื่อง : พลอย มัลลิกะมาส

ในการดำเนินธุรกิจไม่ว่าจะเป็นธุรกิจประเภทใดก็ตามย่อมต้องเผชิญกับความท้าทายต่างๆ กว่าที่จะก้าวไปถึงจุดหมายปลายทางที่มีชื่อว่า “ความสำเร็จ” อย่างไรก็ดี มีธุรกิจอยู่ประเภทหนึ่งที่ต้องเผชิญกับโจทย์ที่เฉพาะเจาะจงมากกว่าธุรกิจประเภทอื่น ด้วยว่าเป็นธุรกิจเพียงประเภทเดียวที่มีสายใยแห่งความผูกพันและสัมพันธภาพระหว่างคนในครอบครัวเป็นเดิมพันสำคัญ เรากำลังพูดถึงธุรกิจที่เรียกกันว่า “ธุรกิจครอบครัว” (Family Business)

หลายคนคงเคยได้ยินคำพูดที่ว่า “ธุรกิจครอบครัวมักเดินหน้าต่อไปได้ไม่เกิน 3 ชั่วอายุคน” ด้วยว่าการบริหารธุรกิจทั่วไปให้ได้ผลสำเร็จนั้นอาจวัดมูลค่ากันได้ที่ตัวเลขยอดขายและกำไร แต่สำหรับกิจการในครอบครัวนั้นมันเป็นเรื่องที่ต้องอาศัยทั้ง “ศาสตร์และศิลป์” ในการบริหารเพื่อจะส่งต่อความสำเร็จจากคนรุ่นหนึ่งสู่คนอีกรุ่นหนึ่ง และทำให้กิจการก้าวเดินไปข้างหน้าได้อย่างยั่งยืน

เป้าหมายสำคัญของการทำธุรกิจครอบครัวจึงไม่ใช่เพียงแค่เรื่องของตัวเลข ยอดขาย กำไร หรือความคุ้มค่า แต่กลับอยู่ที่ของสำคัญ 2 เรื่องที่แยกออกจากกันไม่ได้เด็ดขาด นั่นก็คือ “การเติบโต และ ความยั่งยืน” ซึ่งหมายความถึงสมดุลยภาพและการบริหารจัดการระหว่างคำว่า “ธุรกิจ” และ “ครอบครัว” ให้ผสมผสานกันได้อย่างกลมกลืนและลงตัวที่สุด

ในความเป็นจริงแล้วธุรกิจครอบครัวมีความแข็งแกร่งกว่าและได้เปรียบธุรกิจประเภทอื่นๆ เพราะผู้บริหารจะมีความผูกพัน สามัคคี และมีความรู้สึกเป็นเจ้าของอยู่ตลอดเวลาที่เราเรียกกันว่า Entrepreneurial spirit

น่าเสียดายที่ผู้ประกอบธุรกิจครอบครัวส่วนใหญ่มักแยกแยะเรื่องของธุรกิจและครอบครัวออกจากกันไม่ได้ ส่งผลให้จุดแข็งของธุรกิจ อาทิ เรื่องการบริหารจัดการและวัฒนธรรมภายในครอบครัว ต้องกลับกลายไปเป็นจุดอ่อนที่ทิ่มแทงตัวเองในที่สุด นอกจากนี้ หลายครอบครัวยังเกิดปัญหาต่างๆ ตามมาอีกมากมาย เป็นต้นว่าเรื่องของความคิดต่างระหว่างคนรุ่นเก่ากับคนรุ่นใหม่, ลักษณะวัฒนธรรมไทยที่มีการสื่อสารกันน้อย, การขาดการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างสมาชิกในครอบครัว, ระบบ Seniority (ที่คนอายุน้อยต้องเป็นรองคนที่อายุมากกว่าเสมอ), ค่านิยมที่ให้เพศชายขึ้นมาเป็นผู้สืบทอดธุรกิจ, การขาดความชัดเจนในเรื่องของบัญชี เงินกองกลางกงสีที่สมาชิกในครอบครัวสามารถนำออกไปใช้ได้โดยไม่ต้องมีหลักฐานการเบิกจ่าย, ปัญหาเรื่องการสืบทอดกิจการ, ความคิดที่แตกกันระหว่างพ่อ แม่ ลูก, ปัญหาความไม่ปรองดองของพี่น้อง ฯลฯ

ปัญหาเหล่านี้เองทำให้ธุรกิจครอบครัวสัญชาติไทยในปัจจุบัน “ยากที่จะอยู่รอดและเติบโตอย่างยั่งยืน” และยิ่งตัวธุรกิจหรือสมาชิกภายในครอบครัวเติบโตเพิ่มจำนวนมากขึ้นเท่าไหร่ ปัญหาก็ดูจะยิ่งเพิ่มมากขึ้นเท่านั้น ส่งผลให้ธุรกิจครอบครัวยักษ์ใหญ่หลายรายต้องล้มหายตายจากกันไปในช่วงเจเนอเรชั่นที่สาม และคงเหลือเพียงไม่กี่รายที่สามารถรักษา พัฒนา และต่อยอดกิจการให้เติบโตต่อเนื่องมาได้อย่างยาวนาน

คนเจเนอเรชั่นแรกถึงจะมีปัญหากันบ้างแต่ก็ยังไม่ถึงกับแตกหัก เพราะเมื่อคนรุ่นพ่อทำงานแล้วมีรุ่นลูกคอยติดตาม ทั้งสองก็ยังได้เรียนรู้และเข้าใจกัน แต่ในปัจจุบัน รุ่นพ่อทำงาน รุ่นลูกไปเรียนเมืองนอก พ่อทำอะไร ลูกทำอะไร ไม่มีใครทราบแล้ว - ดร.เอกชัย อภิศักดิ์กุล, คณบดี คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย

ธรรมนูญธุรกิจครอบครัว
สิ่งสำคัญที่ผู้ประกอบธุรกิจครอบครัวไทยในปัจจุบันควรต้องทำเป็นอย่างยิ่งก็คือ การวางแผนในเรื่องของ “การศึกษา” และเรื่องของ “ผู้ที่จะมาสืบทอดธุรกิจ” ด้วยว่าสิ่งที่เป็นมรดกตกทอดที่มีค่าที่สุดในการดำเนินธุรกิจครอบครัวก็คือการได้สร้างระบบธุรกิจของครอบครัวที่ถูกต้องขึ้นมานั่นเอง สิ่งนี้นอกจากจะก่อให้เกิดความยั่งยืนในธุรกิจแล้ว ยังจะช่วยลดปัญหาของคนรุ่นหลังที่เข้ามาสืบทอดกิจการได้อย่างดีเยี่ยม โดยสูตรลับความสำเร็จข้อหนึ่งที่หัวหน้าธุรกิจครอบครัวในแต่ละบ้านควรวางแผนและลงมือทำแต่เนิ่นๆ ก็คือ การออกแบบสิ่งที่เรียกว่า “ธรรมนูญูครอบครัว” (Family Constitution)

ธรรมนูญครอบครัวมีขึ้นเพื่อสร้างความชัดเจนให้กับสมาชิก เป็นแนวทางปฏิบัติที่จะช่วยหลีกเลี่ยงความขัดแย้งที่อาจเกิดขึ้นภายในครอบครัว และเพื่อให้ครอบครัวได้เลือกผู้ที่เหมาะสมที่สุดมาสืบทอดกิจการต่อ โดยที่พี่น้องทั้งหมดไม่ผิดพ้องหมองใจกัน

หลายคนคงสงสัยว่าเจ้าธรรมนูญครอบครัวที่ว่านี้มันเป็นยังไงและมีหน้าที่อะไรบ้าง?
ธรรมนูญครอบครัว หรือ สภาครอบครัว (Family Constitution) ก็คือ การวางรากฐานเบื้องต้นให้กับระบบธุรกิจครอบครัวและเป็นข้อตกลงที่เกิดขึ้นภายใต้ความเห็นที่เป็นไปในทิศทางเดียวกันของสมาชิกภายในครัวเรือน ยกตัวอย่างเช่น
- ลักษณะธุรกิจที่อยากเห็น
- กฏกติกามารยาทในการอยู่ร่วมกัน
- ปรัชญาการดำเนินชีวิตของครอบครัว
- ข้อกำหนดในการเข้าทำงานกับธุรกิจครอบครัว
- การกำหนดวาระการพูดคุยถึงความเป็นไปภายในครอบครัวและธุรกิจ
- การจ่ายผลตอบแทนแก่สมาชิก
- นโยบายการลงทุนและร่วมทุน
- หลักเกณฑ์ข้อกำหนดในการสืบทอดกิจการ
- หลักเกณฑ์ในการบริหารความมั่งคั่งและสินทรัพย์ของธุรกิจครอบครัว
- กลยุทธ์ในการบริหารธุรกิจ
- การพัฒนาธุรกิจตามวิสัยทัศน์ของครอบครัว
- กลยุทธ์ในการบริหารความขัดแย้งภายในครอบครัว

ตัวอย่างกลุ่มธุรกิจครอบครัวที่ได้มีการกำหนดธรรมนูญครอบครัวไว้อย่างชัดเจนแล้วก็คือ บริษัท สมบูรณ์ แอ๊ดวานซ์ เทคโนโลยี จำกัด (มหาชน) ซึ่งนายยงยุทธ กิตะพาณิชย์ รองประธานกรรมการและกรรมการบริหาร ได้กล่าวไว้อย่างน่าสนใจว่า “การทำงานมีทั้งคนในครอบครัวและบุคคลภายนอกมาร่วมงานกัน ปัจจุบันเราใช้ “ธรรมนูญครอบครัว” หรือ “สภาครอบครัว” เป็นหลักยึดในการบริหาร และให้รุ่นหลานที่มีอายุ 20 ปีขึ้นไปมาโหวตคะแนนเสียงเลือกกรรมการสภาใหญ่ ไม่ว่าเขยหรือสะใภ้ก็สามารถเข้าทำงานกับบริษัทได้ เพียงแต่ต้องทบทวนให้ดี เพราะธุรกิจครอบครัวมักต้องเผชิญกับคำว่า รัก โลภ โกรธ หลง ซึ่งเราก็ได้พยายามสร้างระบบที่ให้คนภายนอกได้เข้ามามีส่วนร่วม โดยสมาชิกเป็นผู้แต่งตั้งและยอมรับกัน”

อ้างอิงข้อมูล :
การสัมมนาเรื่อง Professional Family Business ธุรกิจครอบครัวอยู่รอดอย่างมืออาชีพ ในหัวข้อเสวนา “รัก โลภ โกรธ หลง ในธุรกิจครอบครัว”

เครดิตรูปภาพ:
http://peak.fambiz.org.au/events/category/national-2
http://feelingupindowntimes.wordpress.com/2011/03/20/when-the-family-business-owner-needs-a-psychologist-or-his-kids-partners-attorney-think-he-does/
http://www.filmonpaper.com/posters/family-business-b2-japan/
http://pmtips.net/communication-twoway-street-project-part-2/
http://www.siamlegal.co.th/index.php?module=account&pg=index&page=&id=&lang=en
http://kelvinslush.com/blog/the-rules
http://www.sat-th.listedcompany.com
http://www.entrepreneurshipsecret.com/why-do-you-need-a-business-plan/

« Back to Result

  • Published Date: 2011-12-28
  • Resource: www.tcdcconnect.com
  • “ฉันเคยได้ยินเรื่องเล่ามากมายเกี่ยวกับผู้หญิงมุสลิมที่ไปทำผมในซาลอน แต่ทันทีที่มีผู้ชายเดินผ่านประตูเข้ามา พวกเธอก็ต้องรีบคว้าผ้ามาคลุมผมที่ยังเปียกอยู่แล้ววิ่งไปหลบในห้องข้างหลัง” 
    ">
    “ฉันเคยได้ยินเรื่องเล่ามากมายเกี่ยวกับผู้หญิงมุสลิมที่ไปทำผมในซาลอน แต่ทันทีที่มีผู้ชายเดินผ่านประตูเข้ามา พวกเธอก็ต้องรีบคว้าผ้ามาคลุมผมที่ยังเปียกอยู่แล้ววิ่งไปหลบในห้องข้างหลัง” 
  • เรียนรู้วิธีการออกแบบประสบการณ์ให้เหมาะสำหรับผู้บริโภครุ่นใหม่ ที่มีเวลาน้อย และใช้ชีวิตอยู่บนโลกออนไลน์มาก กับธุรกิจตัดเย็บชุดสูทจาก “Fred&Francis” ที่เสิร์ฟบริการแปลกใหม่ แตกต่าง และตอบโจทย์กลุ่มลูกค้าได้อย่างน่าจับตามอง
  • สำรวจมุมมองนักคิด “วิชัย พูลวรลักษณ์” นักพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ เจ้าของอาณาจักรไลฟ์สไตล์ W District ย่านพระโขนง กับโปรเจ็กต์ใหม่ที่จับมือร่วมกับ TCDC ในการเปิดพื้นที่แห่งการเรียนรู้และบ่มเพาะไอเดียจากแนวคิดเรื่องการเข้าใจประสบการณ์ผู้ใช้ (UX) อย่างจริงจัง
  • “โอชานคร” ผ้าพันคอศิลปะลายจัดจ้าน แรงบันดาลใจจากชายหาดและเทศกาลดนตรี