Creative Knowledge

« Back to Result | List

วัฒนธรรมป๊อปกับการบริหารรัฐกิจ : เมื่อ “มาสคอต” สุดเซ็กซี่ของญี่ปุ่นมารับราชการตำรวจ

เรื่อง : อาศิรา พนาราม

คุณคงได้ยินเรื่องราวการใช้มาสคอต (Mascots) มาเป็นพรีเซนเตอร์สินค้าแบบไม่ธรรมดาในประเทศญี่ปุ่นกันมาบ้างแล้ว ในประเทศญี่ปุ่นนั้นมาสคอตประจำแบรนด์ต่างๆ มีอิทธิพลต่อการรับรู้ (ของลูกค้า) และยอดขายสินค้าอย่างมาก อาจจะด้วยความน่ารักที่ทำให้คนเข้าถึงง่าย นำไปสู่ความชอบพอและผูกพันกับตัวคาแรคเตอร์ ส่งต่อกลายเป็นความรู้สึกดีๆ กับสินค้าและแบรนด์ในท้ายที่สุด

ในประเทศญี่ปุ่นมีหลายต่อหลายแบรนด์ที่ยอดขายพุ่งขึ้นปรู๊ดปร๊าดเพราะความคลั่งในตัวมาสคอตเป็นหลัก ที่เป็นเช่นนี้อาจเพราะวัฒนธรรมการ์ตูนญี่ปุ่น หรือ “มังงะ” (Manga) ได้วางรากลึกในสังคมและมีอิทธิพลต่อการรับรู้ของชาวญี่ปุ่นเป็นอย่างมาก ยืนยันจากตัวเลขของอุตสาหกรรมมังงะซึ่งมีมูลค่าถึง 4 ล้านล้านเยนต่อปี

วัฒนธรรมดังกล่าวนี้น่าจะเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้คนญี่ปุ่นยอมรับ “คาแรคเตอร์จากจินตนาการ” ได้ง่ายยิ่งกว่า “พรีเซนเตอร์ที่เป็นคน” เสียอีก มีงานวิจัยที่สนับสนุนแนวคิดนี้ด้วยว่า “87% ของคนญี่ปุ่นเลือกซื้อสินค้าเพราะมีตัวคาแรคเตอร์อยู่บนนั้น” และเมื่อเทียบกับการใช้พรีเซนเตอร์ที่เป็นมนุษย์แล้ว การ์ตูนคาแรคเตอร์พวกนี้ไม่มีวันหมดอายุ คือ ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย (ในเชิงกายภาพ) จึงเป็นข้อได้เปรียบสำหรับธุรกิจที่สามารถจะใช้งาน “แอมบาสเดอร์” ของพวกเขาไปนานแค่ไหนก็ได้

ทุกวันนี้การจะสื่อสารอะไรกับผู้บริโภคแดนปลาดิบ ดูเหมือนต้องอาศัยเจ้ามาสคอตนี้ให้มาช่วยงานอยู่บ่อยๆ ไม้เว้นแม้แต่รัฐบาลญี่ปุ่นเองที่ก็ต้องมีมาสคอตไว้ตามหน่วยงานราชการกับเขาด้วย โดยล่าสุดเจ้ามาสคอตแสนน่ารักก็ได้ไปช่วยงานที่ “กรมตำรวจ” แล้ว

“รายงานล่าสุดพบว่ามีมาสคอตคละแบบที่ประจำอยู่ตามสถานีตำรวจต่างๆ อย่างน้อย 42 แบบทั่วญี่ปุ่น บางตัวก็เป็นที่รู้จักกันทั่วประเทศ ส่วนบางตัวก็ใช้กันในเฉพาะท้องถิ่นตามเมืองเล็กๆ”

เป็นที่น่าสังเกตว่าการใช้มาสคอตในงานราชการนั้นช่วยสร้างความรู้สึกเป็นมิตร น่ารัก และไม่ข่มขู่ สถานีตำรวจหลายแห่งระบุว่าเจ้ามาสคอตพวกนี้ทำงานได้มีประสิทธิภาพมากในด้านการสื่อสารและเตือนภัยต่อสาธารณชน โดยประเภทของภัยสังคมที่เกิดขึ้นบ่อย และเริ่มมีการใช้มาสคอตก่อนใคร ก็ได้แก่ การต้มตุ๋นให้โอนเงิน, การขับขี่ปลอดภัย, การป้องกันอาชญากรรม, การระวังการล้วงกระเป๋าและกระชากกระเป๋า เป็นต้น

"เจ้ามาสคอตพวกนี้เข้ามาช่วยเหล่าตำรวจในการแจกแผ่นพับ ซึ่งความน่ารักน่าชังของมันก็ทำให้ผู้คนไม่ปฏิเสธ แถมยังให้ความสนใจว่ามาสคอตตัวนั้นตัวนี้คือใคร มาทำอะไร จนเดินเข้ามาหาเองด้วยซ้ำ ไม่เหมือนกับการให้ตำรวจมาแจกใบปลิวเอง ที่ผู้คนมักจะเมินเฉยไม่สนใจหรือรับไปก็โยนทิ้ง"

มาสคอตตำรวจสุดซี้ด - เมื่อ “วัฒนธรรมป๊อป” ชนะ “ประเพณีนิยม”
ล่าสุดสถานีตำรวจในเขตเซยะ เมืองโยโกฮามา ก็ไม่น้อยหน้าใคร โดยได้นำเสนอมาสคอตคู่ใหม่ล่าสุดที่มาประจำการอยู่ ณ สถานีตำรวจเลยทีเดียว อย่างไรก็ดี สิ่งที่ทำให้ทุกคนตกตะลึงก็คือมาสคอตคู่นี้เปิดฉากอวดโฉมในสไตล์คู่ดูโอสาวน้อย "Seyano Ajisai" และ "Seyano Keyaki" (ซึ่งดูเหมือนเป็นคาแรคเตอร์จากหนังสือการ์ตูนมากกว่า) โดยเจ้าหน้าที่ของสถานีตำรวจเขตเซยะบอกว่า “เราเคยทำเว็บไซต์ที่ไม่มีมาสคอต ผลคือไม่มีใครสนใจเข้ามาอ่านเลย เราจึงตกลงใจกันว่าจะสร้างมาสคอตขึ้นมาบ้าง และเลือกที่จะใช้สไตล์มังงะเพราะเชื่อว่าน่าจะเข้าถึงคนได้มากกว่า”

อันที่จริงแล้วในที่ประชุมก็มีคนเสนอให้ใช้สัญลักษณ์ประจำเมือง เช่น นกฮูก ดอกอะจิไซ (ไฮเดรนเยีย) หรือต้นเคยากิ มาออกแบบเป็นมาสคอต แต่สุดท้ายสถานีตำรวจเซยะก็เลือกที่จะนำเสนอมาสคอตในแบบที่ “ประชาชนส่วนใหญ่” น่าจะชอบ โดย “Seyano Ajisai” นั้นจะเป็นสาวแว่น อกอึ๋ม สะโพกผาย ดูน่ารักเป็นมิตร ส่วนน้องสาว “Seyano Keyaki” จะเป็นสาวทรงตรง จอมเชิด หน้าตาบูดบึ้ง ซึ่งตรงนี้เองถือเป็นการจับคู่ขั้วตรงข้ามตามแบบที่นิยมกันในวัฒนธรรมมังงะ ยิ่งพอเธอทั้งสองสวมเครื่องแบบตำรวจแล้ว ยิ่งทำให้ดูเหมือนการแต่ง "คอสเพลย์" สร้างความรู้สึกเย้ายวนใจ อินโนเซนส์แบบเด็กผู้หญิง (ซึ่งกำลังเป็นที่นิยมอย่างมากในหมู่แฟนมังงะปัจจุบัน)

อย่างไรก็ดี มีคนญี่ปุ่นที่ไม่เห็นด้วยกับการนำมาสคอตแบบนี้มาใช้ เพราะดูเหมือนว่าตำรวจกำลังใช้ความ "ดึงดูดทางเพศ" มาเป็นเครื่องมือประชาสัมพันธ์กับประชาชน ซึ่งเจ้าหน้าที่ที่สถานีตำรวจเซยะก็ได้อธิบายว่า "มาสคอตคู่นี้ถูกออกแบบมาเพื่อสื่อสารกับวัยรุ่นและผู้ใหญ่ตอนต้นเป็นหลัก" บวกกับบางความเห็นจากประชาชน (หนุ่มวัย 25) ที่ว่า “แม้มาสคอตคู่นี้จะดูไม่ถูกต้องเอาเสียเลย แต่ก็โดนใจใช่ที่สุดสำหรับผม”

ท่ามกลางความขัดแย้งที่ยังหาข้อยุติไม่ได้ มาสคอตสองสาวของสถานีตำรวจเซยะจึงยังคงทำงานต่อไป และได้รับความสนใจเป็นพิเศษจากประชาชน (ฮ่าๆๆ)



Our Thoughts:
ปรากฏการณ์นี้คือตัวอย่างของพลังแห่งการออกแบบที่มีพื้นฐานทางสังคมและวัฒนธรรมรองรับอยู่อย่างเข้มแข็ง ซึ่งหากสังคมไทยเราสามารถค้นเจอเครื่องมือที่มีพลังทางวัฒนธรรมชนิดนี้บ้าง เราก็คงได้เครื่องมือที่ทรงอิทธิพลเหมือนอย่างเช่น "มาสคอตดูโอ" ของสถานีตำรวจเซยะนี้เช่นกัน

อ้างอิงเรื่องและภาพ
http://www.weirdasianews.com/2010/09/02/japanese-mascots-effective-charming-invasion/
http://www.cnngo.com/tokyo/life/yokohamas-cop-character-caper-724032
http://www.cnngo.com/tokyo/life/japans-mascot-mania-812276


« Back to Result

  • Published Date: 2011-06-06
  • Resource: www.tcdcconnect.com
  • “ฉันเคยได้ยินเรื่องเล่ามากมายเกี่ยวกับผู้หญิงมุสลิมที่ไปทำผมในซาลอน แต่ทันทีที่มีผู้ชายเดินผ่านประตูเข้ามา พวกเธอก็ต้องรีบคว้าผ้ามาคลุมผมที่ยังเปียกอยู่แล้ววิ่งไปหลบในห้องข้างหลัง” 
    ">
    “ฉันเคยได้ยินเรื่องเล่ามากมายเกี่ยวกับผู้หญิงมุสลิมที่ไปทำผมในซาลอน แต่ทันทีที่มีผู้ชายเดินผ่านประตูเข้ามา พวกเธอก็ต้องรีบคว้าผ้ามาคลุมผมที่ยังเปียกอยู่แล้ววิ่งไปหลบในห้องข้างหลัง” 
  • เรียนรู้วิธีการออกแบบประสบการณ์ให้เหมาะสำหรับผู้บริโภครุ่นใหม่ ที่มีเวลาน้อย และใช้ชีวิตอยู่บนโลกออนไลน์มาก กับธุรกิจตัดเย็บชุดสูทจาก “Fred&Francis” ที่เสิร์ฟบริการแปลกใหม่ แตกต่าง และตอบโจทย์กลุ่มลูกค้าได้อย่างน่าจับตามอง
  • สำรวจมุมมองนักคิด “วิชัย พูลวรลักษณ์” นักพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ เจ้าของอาณาจักรไลฟ์สไตล์ W District ย่านพระโขนง กับโปรเจ็กต์ใหม่ที่จับมือร่วมกับ TCDC ในการเปิดพื้นที่แห่งการเรียนรู้และบ่มเพาะไอเดียจากแนวคิดเรื่องการเข้าใจประสบการณ์ผู้ใช้ (UX) อย่างจริงจัง
  • “โอชานคร” ผ้าพันคอศิลปะลายจัดจ้าน แรงบันดาลใจจากชายหาดและเทศกาลดนตรี