Creative Knowledge

« Back to Result | List

“มั่นใจ…ไม่กลัวผี” ด้วยเสื้อกันผีย้อมใบหนาด

เรื่อง : อาศิรา พนาราม

bainad1

ความเชื่อที่ว่า “ใบหนาดป้องกันผีได้” มีมานานแต่โบร่ำโบราณแล้ว ไม่มีใครบอกได้ว่ามีที่มาอย่างไร อาจเป็นด้วยคุณสมบัติกันแมลง แก้ฟกช้ำได้ดี จึงมีผู้นำมาใช้เวลามีคนได้รับอุบัติเหตุ ทำให้เกิดความเชื่อว่า ใบหนาดช่วยปัดเป่าเคราะห์ร้ายได้ด้วยก็เป็นได้

จากการที่มีคนในหมู่บ้าน “ไหลตาย” ติดต่อกันเรื่อยมาในพื้นที่ภาคอีสาน ถ้านับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2547 เฉพาะที่จังหวัดหนองบัวลำภู ก็มีผู้เสียชีวิตแล้วถึง 9 ราย เหตุการณ์ดังกล่าวกระตุ้นความเชื่อเรื่อง “ผีแม่ม่าย” ในอดีตให้กลับมาสร้างความกลัวได้อีกครั้ง เพื่อขจัดความไม่สบายใจนี้ กลุ่มแม่บ้านอ.ศรีบุญเรือง จ.หนองบัวลำภู จึงคิดว่า “ในเมื่อเรามีความเชื่อดั้งเดิมเรื่องใบหนาดกันผีอยู่แล้ว ก็ควรจะทำผลิตภัณฑ์อะไรขึ้นมาสร้างความสบายใจให้แก่คนในชุมชน” นี่เองคือที่มาของผลิตภัณฑ์ “เสื้อกันผีย้อมสมุนไพรใบหนาด”

น่าแปลกที่ว่า เมื่อชาวบ้านได้สวมใส่ “เสื้อกันผี” นี้แล้ว ต่างก็เกิดความมั่นใจ ไม่กลัวผี และการไหลตายก็ไม่เกิดขึ้นซ้ำๆ ซากๆ อีกด้วย …เรื่องนี้อาจเป็นความบังเอิญก็ได้ แต่เมื่อมันสร้างผลด้านบวก ผู้คนก็นิยมใส่กัน

การใช้ใบหนาดหรือผ้าย้อมใบหนาดมาปูรองนอนให้กับคนที่ประสบอุบัติเหตุ เพื่อแก้ฟกช้ำและแก้เคล็ดเกี่ยวกับเคราะห์กรรมนั้น เป็นประเพณีนิยมที่ทำกันมานานมากแล้ว เชื่อว่ามีประสิทธิภาพดีจริง ทั้งด้านการบรรเทาแผล และช่วยให้คนผู้นั้นไม่ประสบอุบัติเหตุอีก แต่ปัจจุบันที่ความเจริญด้านสุขอนามัย ยา และโรงพยาบาล ได้เข้ามาถึงชุมชนต่างๆ มากขึ้น ความเชื่อและภูมิปัญญาเก่าๆ นี้ ...ก็ถูกจับขึ้นหิ้ง

bainad2

แต่เมื่อกลุ่มแม่บ้านนำโดยคุณละเอียด ปู่หลุ่น ประธานศูนย์พัฒนาเครือข่ายไหมฝ้าย จ.หนองบัวลำภู (วิชชาลัยครุไทยบ้านศรีวิไล) ได้ริเริ่มปัดฝุ่นความเชื่อนี้ขึ้นมาอีกครั้ง “เสื้อกันผี” ก็ได้รับการตอบรับเป็นอย่างดี ขยายไปสู่อำเภอข้างเคียงและทั้งจังหวัดในเวลารวดเร็ว ยิ่งเมื่อได้ออกสื่อก็มีผู้ติดต่อเข้ามาสั่งซื้อกันมากขึ้นเรื่อยๆ สมาชิกต้องทำงานกันทุกวัน (เฉพาะผู้ที่เย็บเสื้อได้มีอยู่ 14 คน) ออเดอร์จากอเมริกาก็มี เพราะรายการทีวี Isaan Discovery ที่ฉายในต่างประเทศได้นำสกู๊ปเรื่องเสื้อกันผีนี้ไปออกรายการ ปรากฏว่า ไอเดียนี้โดนใจจนมีออเดอร์จากเมืองนอกมาแล้วถึง 4 ราย ลูกค้าฝรั่งรายหนึ่งถึงกับถามติดตลกว่า “คุณผลิตเสื้อย้อมกระเทียมด้วยหรือเปล่า เพราะผีฝรั่งกลัวกระเทียมนะ”

เสื้อกันผีนี้เป็นผ้าฝ้ายย้อมสีธรรมชาติ ทุกขั้นตอนทำด้วยมือล้วนๆ โดยสมาชิกในกลุ่มแม่บ้านเอง เริ่มตั้งแต่ปลูกฝ้าย ปั่นด้าย ทอผ้า เก็บใบหนาดมารมควัน เคี่ยว หมัก แล้วย้อม จนได้ผ้าฝ้ายย้อมสมุนไพรธรรมชาติสีเขียวอ่อนๆ มาเย็บเป็นเสื้อ เหตุที่ตั้งใจทำด้วยมือทั้งหมดนี้ เพราะทางกลุ่มฯ ต้องการสร้างผลงานที่ไม่ต้องใช้เงินเลย (จะใช้เองก็ประหยัดไปมากโข ถ้าทำขายก็ได้กำไรมาเลี้ยงชีพ) ถือเป็นวิถีเศรษฐกิจพอเพียงอย่างแท้จริง จนมีคนตีความผลิตภัณฑ์นี้อีกนัยยะหนึ่งว่า “นอกจากกันภูตกันผีจริงๆ แล้ว ยังกันผีความฟุ่มเฟือยได้อีกต่อหนึ่งด้วย”

bainad3

เสื้อกันผีนี้มีหลายแบบสำหรับทุกเพศทุกวัย ขณะนี้ ไม่ได้วางขายที่ไหนนอกจากที่ศูนย์ฯ เท่านั้น แต่เมื่อมีงานแสดงสินค้าเชิงวัฒนธรรม ทางกลุ่มฯ ก็จะนำสินค้าไปร่วมงาน และก็มักจะได้ออเดอร์ใหม่ๆ กลับมาเสมอ ซึ่งส่วนมาก จะเป็นกลุ่มลูกค้าแนววัฒนธรรมและผู้รักสุขภาพ คุณละเอียดบอกว่า พวกเธอไม่ถนัดด้านการตลาด ที่ผ่านมาก็ยังไม่ได้ขยายช่องทางการจำหน่ายไปที่ไหน แต่กำลังเริ่มเชื่อมโยงกับองค์กรอื่นเพื่อทำการตลาด และช่วยพัฒนาแผนธุรกิจขึ้นมา คาดว่าด้วยจุดขายที่โดดเด่นนี้ เสื้อกันผีน่าจะไปได้ดี และอาจแตกไลน์เป็นผลิตภัณฑ์กันผีอื่นๆ ได้อีก

เมื่อเราถามย้ำอีกครั้งว่า “เสื้อย้อมใบหนาดกันผีได้จริงๆ หรือ?” คุณละเอียดก็ได้แต่หัวเราะ แล้วบอกว่า ไม่มีใครพิสูจน์ได้หรอก แต่ลูกหลานในหมู่บ้านก็ใส่กันเยอะ โดยเฉพาะเวลาไปไหนมาไหนยามค่ำคืนก็มั่นใจมากขึ้น มันเป็นการแก้ปัญหาด้วยความเชื่อภายในชุมชนเอง เธอว่าสุดท้ายมันก็เป็นการวิถีของการพึ่งตนเองนั่นแหละ ...ตนเป็นที่พึ่งแห่งตนใช่ไหมคะ

เกี่ยวกับวิชชาลัยครุไทยบ้านศรีวิไล
ศูนย์พัฒนาเครือข่ายไหมฝ้าย จ.หนองบัวลำภู ได้ยกระดับเป็นวิชชาลัยครุไทยบ้านศรีวิไล เมื่อปีพ.ศ.2549 เป็นวิทยาลัยภูมิปัญญาชาวบ้านที่ไม่ได้มีหลักสูตรอย่างเป็นทางการ แต่เชิญครูในพื้นที่ผู้เชี่ยวชาญในงานต่างๆ มาช่วยให้ความรู้แก่ชาวบ้านที่สนใจ ขณะนี้มีสอนวิชาทอผ้าสมุนไพร การทำเสื้อสมุนไพร การทำปุ๋ยอินทรีย์ การปลูกข้าวฮางกาบ้า การทำสมุนไพรกันแดดและบำรุงผิว และการทำบ้านดิน ปัจจุบันมีสมาชิกรวม 34 คน

ขอขอบคุณ
คุณละเอียด ปู่หลุ่น ผู้อำนวยการ วิชชาลัยครุไทยบ้านศรีวิไล โทร. 086 221 7043, 084 516 3887

เครดิตภาพ
http://gotoknow.org/file/kmnbcc/list?page=2
http://www.payai.com/payai/main/main/main.php?mainmenu=program&submenu=spotdetail&pid=1&spotid=129
http://gotoknow.org/file/namprik90/view/414475


« Back to Result

  • Published Date: 2010-08-03
  • Resource: www.tcdcconnect.com
  • “ฉันเคยได้ยินเรื่องเล่ามากมายเกี่ยวกับผู้หญิงมุสลิมที่ไปทำผมในซาลอน แต่ทันทีที่มีผู้ชายเดินผ่านประตูเข้ามา พวกเธอก็ต้องรีบคว้าผ้ามาคลุมผมที่ยังเปียกอยู่แล้ววิ่งไปหลบในห้องข้างหลัง” 
    ">
    “ฉันเคยได้ยินเรื่องเล่ามากมายเกี่ยวกับผู้หญิงมุสลิมที่ไปทำผมในซาลอน แต่ทันทีที่มีผู้ชายเดินผ่านประตูเข้ามา พวกเธอก็ต้องรีบคว้าผ้ามาคลุมผมที่ยังเปียกอยู่แล้ววิ่งไปหลบในห้องข้างหลัง” 
  • เรียนรู้วิธีการออกแบบประสบการณ์ให้เหมาะสำหรับผู้บริโภครุ่นใหม่ ที่มีเวลาน้อย และใช้ชีวิตอยู่บนโลกออนไลน์มาก กับธุรกิจตัดเย็บชุดสูทจาก “Fred&Francis” ที่เสิร์ฟบริการแปลกใหม่ แตกต่าง และตอบโจทย์กลุ่มลูกค้าได้อย่างน่าจับตามอง
  • สำรวจมุมมองนักคิด “วิชัย พูลวรลักษณ์” นักพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ เจ้าของอาณาจักรไลฟ์สไตล์ W District ย่านพระโขนง กับโปรเจ็กต์ใหม่ที่จับมือร่วมกับ TCDC ในการเปิดพื้นที่แห่งการเรียนรู้และบ่มเพาะไอเดียจากแนวคิดเรื่องการเข้าใจประสบการณ์ผู้ใช้ (UX) อย่างจริงจัง
  • “โอชานคร” ผ้าพันคอศิลปะลายจัดจ้าน แรงบันดาลใจจากชายหาดและเทศกาลดนตรี